KURS ISHI

KIRISH Jahon iqtisodiy forumining 2023-yilgi hisobotiga koʻra, samarali kommunikatsiya koʻnikmalari ish beruvchilar tomonidan eng koʻp talab qilinadigan kuchli beshlik koʻnikmalar qatoriga kiradi, jumladan, nutq orqali oʻz fikrini aniq yetkazish qobiliyati bu roʻyxatda yetakchi oʻrinlardan birini egallaydi [1]. Oʻzbekistonda esa, aholining 60% dan ortigʻi yoshlar tashkil etganligi sababli [2], ularda notiqlik sanʼati va jamoat oldida chiqish koʻnikmalarini rivojlantirishga qaratilgan davlat dasturlari soni yildan yilga ortib bormoqda. Xususan, 2022-2026-yillarga moʻljallangan Yangi Oʻzbekistonning taraqqiyot strategiyasida yoshlarning intellektual va kommunikativ salohiyatini oshirish muhim vazifalardan biri sifatida belgilangan [3]. Bu vazifalarni amalga oshirishda nutqning notverbal komponenti, yaʼni tana tilining oʻrni va taʼsirini ilmiy asosda oʻrganish dolzarb hisoblanadi. Tana tili, nafaqat nutqning samaradorligini oshiruvchi vosita, balki muloqot jarayonida yashirin maʼlumotlarni ham yetkazuvchi kuchli omil hisoblanadi. Bugungi globallashuv va raqamli texnologiyalar davrida shaxslararo muloqot koʻpincha cheklangan boʻlishiga qaramay, yuzma-yuz muloqotning qadri oshmoqda. Ayniqsa, professional faoliyatda, masalan, muzokaralar, taqdimotlar yoki oʻqitish jarayonlarida notiqning tana tili tinglovchilarning idrokiga, ishonchiga va xabarni qabul qilish darajasiga bevosita taʼsir koʻrsatadi. Ushbu tadqiqot tana tilining nutq koʻnikmalariga taʼsirini chuqur tahlil qilib, amaliy tavsiyalar ishlab chiqish orqali mazkur sohadagi mavjud nazariy va amaliy boʻshliqlarni toʻldirishga qaratilgan boʻlib, bu yosh mutaxassislarning kommunikativ kompetensiyalarini oshirishga xizmat qiladi. Tana tilining nutqqa taʼsiri masalasi uzoq yillardan buyon koʻplab xorijiy olimlar tomonidan oʻrganilib kelinmoqda. Amerikalik psixolog Albert Mehrabian (1971) oʻzining mashhur tadqiqotlarida muloqotning umumiy taʼsirida soʻzlarning atigi 7%, ovoz ohangi va intonatsiyaning 38%, tana tilining esa 55% ni tashkil etishini nazariy jihatdan asoslab bergan [4]. Piter Bull (2002) “Harakatlar nutqdan balandroq” asarida imo-ishoralar, mimika va posturani oʻrganib, ularning muloqotdagi semantik yukini tahlil qilgan [5]. Deyl Karnegi (1936) oʻzining "Doʻst orttirish va odamlarga ta'sir o'tkazish" nomli asarida jamoat oldida soʻzlashning samarali usullarini, jumladan, tinglovchilar bilan vizual ...