KURS ISHI

KIRISH Jahon investitsiyalar hajmi 2023-yilda 1,3 trillion AQSh dollarini tashkil etib, global iqtisodiy o'sishning asosiy drayveri bo'lib qoldi [1]. O'zbekistonda esa 2023-yilda to'g'ridan-to'g'ri xorijiy investitsiyalar hajmi 9,8 milliard AQSh dollariga yetdi, bu o'tgan yilga nisbatan 40% o'sishni anglatadi [2]. Davlat investitsiya dasturlari doirasida 2023-yilda 220 trillion so'mdan ortiq mablag' o'zlashtirilgan bo'lib, bu yalpi ichki mahsulotning (YaIM) 35% ga yaqinini tashkil etadi [3]. Ushbu raqamlar investitsiyalarning iqtisodiy barqarorlik, yangi ish o'rinlari yaratish, texnologik yangilanish va raqobatbardoshlikni oshirishdagi fundamental rolini yaqqol ko'rsatadi. Investitsiyalar har qanday milliy iqtisodiyotning o'sish potentsialini belgilab beruvchi eng muhim omillardan biri bo'lib, ular iqtisodiy tsikllar, global bozor o'zgarishlari va ichki siyosatdagi o'zgarishlarga qaramasdan, doimiy ravishda yuqori e'tiborni talab qiladi. Bugungi shiddatli globallashuv va raqobat sharoitida investitsiyalarning mazmun-mohiyatini chuqur anglash, ularning samaradorligini oshirish mexanizmlarini takomillashtirish ham nazariy, ham amaliy jihatdan dolzarb masalalardan biridir. O'zbekiston iqtisodiyotining modernizatsiya qilinishi, sanoat salohiyatini oshirish, kichik va o'rta biznesni qo'llab-quvvatlash, shuningdek, innovatsion loyihalarni moliyalashtirish investitsion jarayonlarning optimallashishini talab etadi. Mavjud muammolar qatoriga investitsion loyihalarni baholashda xalqaro standartlarga to'liq mos kelmaydigan usullarning mavjudligi, risklarni boshqarish mexanizmlarining yetarli darajada rivojlanmaganligi, shuningdek, investitsiyalarning real sektordagi samaradorligini oshirish bo'yicha aniq tavsiyalar va strategik yo'nalishlarning yetishmasligi kiradi. Ushbu muammolar investitsion faoliyat samaradorligini pasaytirib, mamlakatning investitsion jozibadorligiga salbiy ta'sir ko'rsatishi mumkin. Mavzuning o'rganilganlik darajasi xalqaro miqyosda juda yuqori bo'lib, ko'plab yetuk olimlar tomonidan investitsiya nazariyasi va amaliyoti bo'yicha fundamental tadqiqotlar o'tkazilgan. Masalan, J. M. Keynes (1936) o'zining "Ish bilan ta'minlash, foiz va pulning umumiy nazariyasi" asarida investitsiyalarning iqtisodiyotdagi rolini, talabga ta'sirini va "investitsiya multiplikatori" tushunchasini ishlab chiqqan [4]. H. Markowitz (1952) "Portfel tanlovi" nomli ishi b ...