KURS ISHI

KIRISH O'zbekiston Respublikasida 2023-yilda innovatsion faoliyat subyektlari soni 2022-yilga nisbatan 15% ga o'sib, 5,8 mingdan oshdi [1]. Ilmiy-tadqiqot va ishlanmalarga yo'naltirilgan davlat budjeti mablag'lari esa so'nggi uch yilda o'rtacha 20% ga oshgan bo'lib, 2023-yilda bu ko'rsatkich 1,2 trln so'mni tashkil etdi [2]. Jahon iqtisodiy forumining "Kelajak kasblari hisoboti"ga ko'ra, 2027-yilga kelib xodimlar uchun eng muhim ko'nikmalardan biri sifatida ijodiy tafakkur ko'rsatilgan bo'lib, bu ko'nikma barcha sohalardagi mutaxassislar uchun dolzarb hisoblanadi [3]. Global miqyosda 2023-yilda "ijodiy iqtisodiyot" hajmi 2,5 trillion dollarni tashkil etgan [4], bu esa ushbu sohada mutaxassislarga bo'lgan ehtiyojni oshiribgina qolmay, balki ta'lim tizimida ijodiy tafakkurni rivojlantirish muhimligini ham ko'rsatadi. Ushbu raqamlar ta'lim va iqtisodiyot kesimida ijodiy tafakkurni rivojlantirishning strategik ahamiyatini yaqqol namoyon etadi. Zamonaviy globallashuv jarayonlari va texnologik inqilob davrida yuzaga kelayotgan murakkab muammolarni hal etish, yangi g'oyalarni yaratish va innovatsion yechimlarni topish uchun ijodiy tafakkur salohiyati hal qiluvchi ahamiyat kasb etmoqda. Ta'lim tizimida o'quvchilar va talabalarda ijodiy tafakkurni rivojlantirish – nafaqat shaxsiy rivojlanish, balki jamiyatning innovatsion salohiyatini oshirish uchun ham asosiy omildir. Bugungi kunda ta'lim jarayonida ijodiy tafakkurni rivojlantirishga qaratilgan metodika va texnologiyalarning samaradorligi, ularni amaliyotga joriy etishdagi mavjud to'siqlar va O'zbekiston ta'lim tizimining o'ziga xos sharoitlariga moslashtirish masalalari hali to'liq hal etilmagan. Xususan, an'anaviy ta'lim paradigmasidan ijodkorlikka yo'naltirilgan yondashuvga o'tish, o'qituvchilarning ushbu yo'nalishdagi malakasini oshirish va innovatsion ta'lim muhitini yaratish bo'yicha qator muammolar mavjud. Ijodiy tafakkur muammosining psixologiyada o'rganilishi xalqaro miqyosda ko'plab yirik olimlar tomonidan chuqur tahlil qilingan. Misol uchun, Joy Paul Guilford (1950) o'z tadqiqotlarida divergent va konvergent fikrlash tushunchalarini kiritib, ijodkorlikni intellektning alohida turi sifatida ajratgan [5]. Edward de Bono (1967) lateral fikrlash metodikasini taklif qilib, muammolarga nostandart yechimlar topish usullarini ishlab chiqqan [6]. Mihaly Csikszentmihalyi (1996) "o'zini yo'qotish" (flow) nazariya ...