KURS ISHI

KIRISH O‘zbekiston Respublikasi Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligining ma’lumotlariga ko‘ra, 2023 yilda ingliz tilini o‘rganuvchilar soni 1,5 milliondan oshgan [1]. Bu ko‘rsatkich mamlakatdagi umumiy aholining qariyb 4,3 foizini tashkil etib, til ta’limiga bo‘lgan talabning yuqoriligini aks ettiradi [2]. Global miqyosda esa, ingliz tili dunyo aholisining qariyb 20 foizi uchun birinchi yoki ikkinchi til hisoblanadi, bu esa uning xalqaro kommunikatsiyadagi dominant mavqeini ko‘rsatadi [3]. Til o‘rgatish sanoatining global hajmi 2024 yilda 55 milliard AQSH dollariga yetishi prognoz qilinmoqda, bunda ingliz tili ta’limi asosiy ulushni egallaydi [4]. Ayniqsa, CEFR (Common European Framework of Reference for Languages) tizimi bo‘yicha til bilish darajasi B2 va undan yuqori bo‘lgan mutaxassislarga ish beruvchilar tomonidan talab 2023 yilda 30% ga oshgan [5]. Ushbu raqamlar ingliz tili grammatik tuzilishini chuqur o‘rganish va uni samarali o‘rgatish metodikalarini takomillashtirish zaruratini yaqqol ko‘rsatib turibdi. Ingliz tilini o‘rganish va o‘rgatish jarayonida grammatik tuzilishni to‘g‘ri tushunish va qo‘llash tilni samarali o‘zlashtirishning asosiy omillaridan biridir. Ammo, O‘zbekiston ta’lim tizimida ingliz tili grammatikasini o‘qitishda bir qator muammolar mavjud. Xususan, an’anaviy o‘qitish metodlari ko‘pincha qoidalarni yodlashga urg‘u berib, ularni real kommunikativ vaziyatlarda qo‘llash ko‘nikmalarini rivojlantirishda yetarlicha samara bermayapti [6]. Bu holat o‘quvchilarning grammatik bilimlarni amalda qo‘llashdagi qiyinchiliklariga olib kelmoqda, natijada ular tilni faqat nazariy jihatdan o‘rganib, amaliy muloqotda o‘zlarini erkin his etmayaptilar [7]. Shuningdek, zamonaviy kommunikativ grammatika tamoyillari va raqamli texnologiyalardan foydalanish darajasi past bo‘lib qolmoqda. Mazkur kurs ishi aynan shu bo‘shliqlarni to‘ldirishga, ilg‘or xalqaro tajribalarni tahlil qilish asosida O‘zbekistondagi ta’lim jarayoniga moslashtirilgan, amaliyotga yo‘naltirilgan tavsiyalar ishlab chiqishga qaratilgan. Ingliz tilining grammatik tuzilishini o‘rganish bo‘yicha jahon miqyosida ko‘plab tadqiqotlar olib borilgan. Noam Chomsky (1957) o‘zining "Syntactic Structures" asarida generativ grammatika nazariyasini ilgari surgan, bu nazariya tilning cheksiz sonli gaplarni hosil qilish qobiliyatini tushuntirishga harakat qiladi va tilshunoslikda inqilobiy o‘z ...