KURS ISHI

KIRISH O'zbekiston Respublikasining 2023-yilgi yalpi ichki mahsuloti (YaIM) 90 milliard dollardan oshdi, bu ko'rsatkichda investitsiyalarning ulushi 30% dan yuqoridir [1]. Xususan, 2023-yilda mamlakat iqtisodiyotiga qariyb 38,1 milliard dollar miqdorida investitsiyalar o‘zlashtirildi, bu 2022-yilga nisbatan 22,7% ga o'sishni tashkil etdi [2]. Ushbu investitsiyalarning 25% dan ortig'i to‘g‘ridan-to‘g‘ri xorijiy investitsiyalar (TDI) va kreditlar hissasiga to‘g‘ri kelib, ularning hajmi 9,8 milliard dollarga yetdi [3]. Global miqyosda esa, BMT Savdo va taraqqiyot konferensiyasi (UNCTAD) ma'lumotlariga ko'ra, 2023-yilda global TDI oqimlari 1,3 trillion dollarni tashkil etdi, bu global iqtisodiyotning barqaror o'sishini ta'minlashda investitsiyalarning hal qiluvchi rolini yaqqol ko'rsatib turibdi [4]. Bu raqamlar investitsiya faoliyatining nafaqat mamlakatimiz, balki jahon iqtisodiyoti uchun ham fundamental ahamiyatga ega ekanligini tasdiqlaydi. Investitsiyalar ishlab chiqarish quvvatlarini modernizatsiya qilish, yangi ish o'rinlari yaratish, raqobatbardoshlikni oshirish va pirovardida aholi turmush darajasini yaxshilashning asosiy drayveri bo'lib xizmat qiladi. Bugungi kunda investitsiyalarni jalb qilish, ulardan samarali foydalanish va investitsiya muhitini yaxshilash masalasi mamlakatimiz iqtisodiy siyosatining ustuvor yo‘nalishlaridan biri hisoblanadi. Shunga qaramay, investitsiya jarayonlarida hali-hanuz bir qator hal etilmagan muammolar mavjud. Xususan, investitsiya loyihalarini moliyalashtirishda mahalliy bank tizimining cheklangan ishtiroki, investitsiya risklarini baholash va boshqarish mexanizmlarining yetarli darajada rivojlanmaganligi, shuningdek, investitsiya samaradorligini oshirish bo‘yicha aniq va amaliy tavsiyalarning kamligi ushbu sohaning dolzarb muammolari qatoriga kiradi [5]. Mazkur muammolar iqtisodiy o'sish sur'atlarini pasaytirishi, ishlab chiqarish potentsialini to'liq ro'yobga chiqarishga to'sqinlik qilishi va pirovardida mamlakatning xalqaro investitsiya reytinglaridagi mavqeiga salbiy ta'sir ko'rsatishi mumkin. Shuning uchun, investitsiyalarning iqtisodiy mazmuni, turlari va ularning hajmiga ta'sir etuvchi omillarni chuqur o'rganish, mavjud amaliyotni tanqidiy tahlil qilish hamda samaradorlikni oshirish bo'yicha ilmiy asoslangan tavsiyalar ishlab chiqish zarurati bu mavzuning dolzarbligini yanada oshiradi. Investitsiyalar nazariyasi ...