KURS ISHI

KIRISH O'zbekiston Respublikasi Statistika agentligi ma'lumotlariga ko'ra, 2023-yilda yalpi ichki mahsulot (YAIM) 6% ga o'sdi va bu 90,8 milliard dollarni tashkil etdi [1]. Investitsiyalar hajmi 2023-yilda 20,4% ga o'sib, 38,1 milliard dollarga yetdi [1], inflyatsiya darajasi esa 8,77% ni tashkil qildi [2]. Bu ko'rsatkichlar mamlakat iqtisodiyotida jadal o'sish tendensiyasi kuzatilayotganini ko'rsatadi, biroq global va ichki iqtisodiy o'zgarishlar sharoitida iqtisodiy hodisa va jarayonlarning chuqur tahlili zaruriyatini ham taqozo etadi. Xususan, yuqori investitsiya faolligi sharoitida resurslar taqsimoti samaradorligini oshirish, ishlab chiqarish samaradorligini yuksaltirish va aholi farovonligini ta'minlash masalalari doimiy e'tiborni talab qiladi. Shuningdek, raqamli iqtisodiyotning rivojlanishi va global savdo aloqalarining o'zgaruvchanligi yangi iqtisodiy modellar va tahlil usullarini talab qilmoqda [3]. Ushbu mavzu bugungi kunda ayniqsa dolzarb bo'lib, chunki iqtisodiy faoliyatning globalizatsiyasi va texnologik inqiloblar natijasida iqtisodiy hodisalar murakkablashib, ularni bashorat qilish va boshqarish an'anaviy usullar bilan qiyinlashmoqda. Masalan, kriptovalyutalar bozori yoki sun'iy intellektning iqtisodiyotga ta'siri kabi yangi hodisalar klassik iqtisodiy modellarga sig'maydi [4]. Mamlakatimizda bozor islohotlari chuqurlashib borayotgan bir paytda, makroiqtisodiy barqarorlikni ta'minlash, inflyatsiyani jilovlash, ishsizlikni kamaytirish va iqtisodiy o'sish sur'atlarini ushlab turish kabi muammolar hal etilmagan. Mazkur kurs ishi aynan mana shu muammolarni zamonaviy tahlil usullari orqali o'rganishga qaratilgan bo'lib, iqtisodiy hodisa va jarayonlarning chuqur nazariy va amaliy jihatlarini ochib beradi [5]. Iqtisodiy hodisa va jarayonlarni o'rganishga doir tadqiqotlar jahon miqyosida ko'plab nufuzli olimlar tomonidan olib borilgan. Jon Meynard Keyns [6] (1936) o'zining "Ish bilan ta'minlash, foiz va pulning umumiy nazariyasi" asarida makroiqtisodiy muvozanat nazariyasini ishlab chiqdi va iqtisodiy tanazzul davrida davlat aralashuvining ahamiyatini asosladi. Pol Samuelson [7] (1948) iqtisodiyotga matematik usullarni keng tatbiq etib, statik va dinamik modellar yordamida iqtisodiy munosabatlarni tahlil qilishga katta hissa qo'shdi. Milton Fridman [8] (1962) monetarizm nazariyasining asoschisi sifatida inflyatsiyaning pul massasiga bog'liqligini ...