KURS ISHI

KIRISH Iqtisodiy rivojlanish jarayonida sikllilik fenomeni uzluksiz ravishda iqtisodiy nazariyotchilar va amaliyotchilarning e'tiborini tortib kelgan. Jahonda iqtisodiy faollikning o'zgarishlari natijasida yuzaga keladigan iqtisodiy sikllar, ularning davomiyligi va intensivligi global iqtisodiyotning barqarorligiga bevosita ta'sir ko'rsatadi. Masalan, oxirgi o'n yillikda global YaIM o'rtacha 3.5% dan oshgan bo'lsa-da, ba'zi yillarda global moliyaviy inqirozlar (2008-2009) yoki pandemiya (2020) kabi kutilmagan hodisalar tufayli o'sish sur'atlari sezilarli darajada sekinlashgan yoki salbiy tus olgan [1]. O'zbekiston iqtisodiyotida ham mustaqillikdan keyingi davrda turli bosqichlardagi iqtisodiy o'zgarishlar, jumladan, iqtisodiy o'sishning sekinlashishi va ba'zi hollarda qiyinchiliklar kuzatilgan, masalan, 2016-yildagi iqtisodiy o'sish sur'ati 6.4% dan 5.3% ga tushib ketgan [2]. Bunday tendensiyalar iqtisodiy sikllilikni chuqurroq tushunish, uni prognoz qilish va oqibatlarini yumshatish bo'yicha ilmiy-amaliy tadqiqotlar olib borish zaruriyatini yanada kuchaytiradi. Iqtisodiy sikllarning mohiyatini, ularning sabablarini va rivojlanayotgan mamlakatlar, xususan, O'zbekiston iqtisodiyoti uchun ta'sirini tahlil qilish dolzarb vazifa hisoblanadi. Mavzuning dolzarbligi global iqtisodiyotning tobora chuqurlashib borayotgan o'zaro bog'liqligi va kutilmagan tashqi omillarga nisbatan sezgirligi bilan yanada oshadi. Milliy iqtisodiyotlarning global iqtisodiy sikllardan himoyalanganlik darajasi past bo'lgan sharoitda, iqtisodiy sikllilikning murakkab mexanizmlarini tushunish va ularga moslashuvchan siyosatlar ishlab chiqish muhim ahamiyat kasb etadi. Hozirgi kunda O'zbekiston iqtisodiyoti modernizatsiya va diversifikatsiya jarayonlaridan o'tmoqda, bu esa iqtisodiy sikllarning xarakterini o'zgartirishi va yangi muammolarni yuzaga keltirishi mumkin. Jumladan, to'g'ridan-to'g'ri xorijiy investitsiyalarni jalb qilish, sanoatni rivojlantirish va bozor mexanizmlarini takomillashtirish jarayonida iqtisodiy faollikning turg'unlashuvi yoki pasayishi kabi siklik holatlar yuzaga kelishi mumkin. Bu esa ishbilarmonlik faolligining pasayishi, investitsiya muhitining yomonlashuvi va ijtimoiy-iqtisodiy barqarorlikka tahdidlar tug'dirishi mumkin. Shuning uchun, O'zbekiston iqtisodiyoti uchun xos bo'lgan sikllilik xususiyatlarini aniqlash va ularni boshqarish bo'yicha samarali mexanizmlarn ...