KURS ISHI

KIRISH Global iqtisodiy o'sish sur'atlari 2023-yilda 3.1% ni tashkil etgan bo'lsa, O'zbekiston iqtisodiyoti shu davrda 6.0% ga o'sdi [1], bu dunyo miqyosidagi o'rtacha ko'rsatkichdan deyarli ikki barobar yuqori. Xususan, 2023-yilda O'zbekiston yalpi ichki mahsuloti (YaIM) 91.1 milliard dollarga yetgan [2], bu esa aholi jon boshiga YaIMni 2 543 dollarni tashkil etdi [2]. Sanoat ishlab chiqarishi 6.0% ga, qishloq, o'rmon va baliqchilik xo'jaligi 4.1% ga, qurilish sohasi 6.4% ga, savdo va xizmat ko'rsatish sohalari esa 7.0% ga o'sishni ko'rsatdi [3]. Shuningdek, O'zbekistonda to'g'ridan-to'g'ri xorijiy investitsiyalar hajmi 2023-yilda 10 milliard dollardan oshib, so'nggi besh yilda qariyb 3 barobar o'sgan [4]. Ushbu raqamlar mamlakat iqtisodiyotining barqaror o'sish dinamikasini ko'rsatib, uzoq muddatli iqtisodiy rivojlanish strategiyalarini ishlab chiqish va amalga oshirish zaruratini ta'kidlaydi. Bugungi kunda jahon iqtisodiyotida ro'y berayotgan keskin o'zgarishlar, global savdo urushlari, texnologik inqiloblar va pandemiyaning oqibatlari mamlakatlar oldiga iqtisodiy o'sishni ta'minlash bo'yicha yangi va murakkab vazifalarni qo'ymoqda. O'zbekiston kabi rivojlanayotgan mamlakatlar uchun iqtisodiy o'sishni rag'batlantirish, uning barqarorligini ta'minlash va inklyuzivlikni oshirish strategik ahamiyatga ega. Mavjud tadqiqotlarda iqtisodiy o'sishni ta'minlovchi omillar, jumladan, investitsiyalar, innovatsiyalar, inson kapitali va institutsional islohotlar qanchalik darajada bir-biriga bog'liqligi va ularning O'zbekiston sharoitida optimal kombinatsiyasi yetarlicha o'rganilmagan. Shuningdek, iqtisodiy o'sish bilan bog'liq risklarni baholash va moliyaviy barqarorlikni ta'minlash mexanizmlari, ayniqsa, bozor iqtisodiyoti sharoitida chuqur tahlil qilinishi lozim. Bu esa mazkur kurs ishining dolzarbligini yanada oshiradi va iqtisodiy rivojlanishning nazariy hamda amaliy jihatlariga yangicha yondashuvlar ishlab chiqish zaruriyatini ko'rsatadi. Iqtisodiy o'sish nazariyasi va amaliyoti bo'yicha jahon miqyosida ko'plab fundamental tadqiqotlar o'tkazilgan. Robert Solow (1956) o'zining "Iqtisodiy o'sish nazariyasiga qo'shimcha" asarida ishlab chiqarish funksiyasi orqali texnologik taraqqiyotni eksogen omil sifatida kiritib, Solow modelini taklif qilgan [5]. Paul Romer (1986) "O'sishning ortib borayotgan daromadlari va yangiliklar" ishi bilan endogen o'sish nazariyasiga ...