KURS ISHI

KIRISH Jahon raqamli iqtisodiyot bozori 2023-yilda 17,9 trillion AQSH dollarini tashkil etgan bo‘lib, 2030-yilga borib bu ko‘rsatkich 56,7 trillion AQSH dollariga yetishi kutilmoqda [1]. Bu global YaIMning taxminan 20%dan ortig‘ini tashkil etadi va yiliga o‘rtacha 16,9% o‘sish sur’atini namoyish etmoqda [2]. O‘zbekistonda esa raqamli iqtisodiyotning YaIMdagi ulushi 2023-yilda 4,5%ga yetdi, bu 2022-yildagi 3,5% ko‘rsatkichga nisbatan 1%lik o‘sishni anglatadi [3]. Xususan, elektron tijorat aylanmasi 2023-yilda 34 trillion so‘mga yetib, 2022-yilga nisbatan 40%ga oshdi [4]. Axborot texnologiyalari xizmatlari eksporti 2023-yilda 340 million AQSH dollaridan oshdi va bu ko‘rsatkichni 2024-yilda 1 milliard AQSH dollariga yetkazish maqsad qilingan [5]. Ushbu raqamlar mamlakat iqtisodiyotidagi raqamlashtirish jarayonlarining jadal rivojlanib borayotganini va uning kelajakdagi o‘sish salohiyatining yuqoriligini yaqqol ko‘rsatadi. Bu esa raqamli iqtisodiyotni rivojlantirish bo‘yicha aniq strategiya va yo‘nalishlarni belgilashning dolzarbligini yanada oshiradi. Ushbu mavzu bugungi kunda ayniqsa muhim ahamiyat kasb etadi, chunki raqamli texnologiyalar ishlab chiqarish, xizmat ko‘rsatish, ta’lim, sog‘liqni saqlash va davlat boshqaruvi kabi barcha sohalarda tub o‘zgarishlarga sabab bo‘lmoqda. An’anaviy iqtisodiy modellar raqamli transformatsiyalar ta’sirida yangi shakllarga o‘tmoqda, bu esa iqtisodiy o‘sishning yangi manbalarini yaratish bilan birga, mehnat bozori, inflyatsiya va investitsiya jarayonlariga ham sezilarli ta’sir ko‘rsatmoqda [6]. Biroq, ushbu jadal o‘zgarishlar bilan bog‘liq holda, O‘zbekiston kontekstida raqamli iqtisodiyotni rivojlantirishning strategik yo‘nalishlari, kadrlar salohiyatini oshirish, infratuzilmani modernizatsiya qilish, xavfsizlik masalalari va institutsional islohotlar kabi bir qator hal etilmagan muammolar mavjud [7]. Ushbu masalalarni chuqur o‘rganish va ularga ilmiy asoslangan yechimlar taklif etish mamlakatning barqaror iqtisodiy rivojlanishini ta’minlash uchun zarurdir. Mavzuning o‘rganilganlik darajasi bo‘yicha jahon miqyosida ko‘plab ilmiy tadqiqotlar olib borilgan. Carlota Perez (2002) o‘zining "Technological Revolutions and Financial Capital" asarida texnologik inqiloblarning iqtisodiy tsikllarga ta’sirini chuqur tahlil qilib, raqamli texnologiyalarning jamiyat va iqtisodiyotni transformatsiya qilishdagi rolini asoslab berdi [8] ...