KURS ISHI

KIRISH Global iqtisodiyotda 2023-yilda elektron tijorat hajmi 6,3 trln dollarga yetdi va bu raqam 2027-yilga borib 8,1 trln dollardan oshishi prognoz qilinmoqda [1]. O‘zbekistonda esa 2023-yilning 1-choragida YaIM o‘sish sur’ati 5,6%ni tashkil etib, milliy iqtisodiyotning barqaror rivojlanishiga zamin yaratmoqda [2]. Bu kabi global va mahalliy iqtisodiy ko‘rsatkichlar iqtisodiy taraqqiyot, iqtisodiy o‘sish va milliy boylikni puxta tahlil qilish hamda ularning o‘zaro bog‘liqligini chuqur o‘rganishning dolzarbligini ko‘rsatadi. Aholining turmush farovonligini ta'minlash va kelajak avlodlar uchun barqaror iqtisodiy asos yaratish maqsadida ushbu tushunchalarning nazariy va amaliy jihatlarini tahlil qilish bugungi kunning eng muhim vazifalaridan biridir. Mamlakatning iqtisodiy salohiyatini oshirish, investitsiyalarni jalb qilish va samaradorlikni yuksaltirish uchun iqtisodiy o‘sish va taraqqiyotni ta’minlovchi mexanizmlarni tushunish zarur. Zamonaviy sharoitda iqtisodiy taraqqiyot va o‘sish masalalarini o‘rganish global iqtisodiyotda yuz berayotgan o‘zgarishlar, jumladan, texnologik yangiliklar, globalizatsiya jarayonlari va tabiiy resurslardan foydalanishning barqarorligi kabi omillar bilan uzviy bog‘liqdir. Ayniqsa, inson kapitalining iqtisodiy rivojlanishdagi roli tobora ortib bormoqda. O‘zbekiston iqtisodiyotini modernizatsiya qilish va diversifikatsiya qilish sharoitida iqtisodiy o‘sishning sifat jihatlarini ta'minlash, milliy boylikni baholash va uni samarali boshqarish bo‘yicha tizimli yechimlarni ishlab chiqish bugungi kunning dolzarb muammolaridan hisoblanadi. Shu nuqtai nazardan, ushbu kurs ishida iqtisodiy taraqqiyot, iqtisodiy o‘sish va milliy boylikning o‘zaro aloqadorligi, ularning O‘zbekiston iqtisodiyoti uchun ahamiyati hamda ularni oshirish yo‘llari atroflicha ko‘rib chiqiladi. Iqtisodiy taraqqiyot, o‘sish va milliy boylik tushunchalari ko‘plab xalqaro va mahalliy iqtisodchilar tomonidan o‘rganilgan. Masalan, Dani Rodrik (2011) o‘z tadqiqotlarida iqtisodiy o‘sishning turli modelilari va ularning rivojlanayotgan mamlakatlar uchun muvofiqligi masalalariga to‘xtalib, sanoatlashuvning ahamiyatini ta'kidlagan. Robert Solou (1956) o‘zining neoklassik o‘sish modelida kapital, mehnat va texnologik taraqqiyotning iqtisodiy o‘sishdagi rolini asoslab bergan. Pol Romer (1986) endogen o‘sish nazariyalarini ishlab chiqqan holda, bilimlarning va texnologik i ...