KURS ISHI

KIRISH O'zbekiston Respublikasi Statistika agentligi (2024) ma'lumotlariga ko'ra, 2023-yilda mamlakatimizda ishsizlik darajasi 7.9% ni tashkil etgan bo'lib, bu iqtisodiy faol aholining sezilarli qismi uchun ish topish imkoniyatlarining cheklanganligini ko'rsatadi [1]. Yoshlar orasida ishsizlik esa ancha yuqori bo'lib, 12.7% ga yetgan, bu demografik dividenddan to'liq foydalanish imkoniyatlariga to'sqinlik qilmoqda [1]. Shu bilan birga, iqtisodiy faol aholi soni 19.8 million kishini tashkil etib, yiliga o'rtacha 2-3% ga o'sib bormoqda, bu esa mehnat bozoriga har yili qo'shimcha ishchi kuchi kirib kelishini anglatadi [1]. Xalqaro mehnat tashkiloti (XMT) hisobotlariga ko'ra, global miqyosda ishsizlik darajasi 2023-yilda 5.1% ni tashkil etgan bo'lsa, rivojlanayotgan mamlakatlarda bu ko'rsatkich o'rtacha 6.5% atrofida qayd etilmoqda [2]. Bu raqamlar, ishchi kuchi bandligini ta'minlash va ishsizlikni kamaytirish nafaqat ijtimoiy barqarorlik, balki mamlakat iqtisodiy taraqqiyoti uchun ham muhim ustuvor vazifa ekanligini yaqqol ko'rsatadi. Ushbu muammolar iqtisodiy o'sish sur'atlarini pasaytirishi, aholi daromadlari tengsizligini kuchaytirishi va ijtimoiy keskinlikni oshirishi mumkin, shu sababli mazkur mavzuni chuqur o'rganish va unga kompleks yechimlar taklif etish zarur. Mehnat bozori va uning muammolari bilan bog'liq bo'lgan ishchi kuchi bandligi hamda ishsizlik masalasi zamonaviy iqtisodiyotning eng dolzarb va hal etilishi lozim bo'lgan murakkab muammolaridan biridir. Ushbu mavzu nafaqat iqtisodiy nazariya nuqtai nazaridan chuqur tahlilni, balki amaliy yechimlarni talab etadigan keng qamrovli siyosiy va ijtimoiy masalalarni ham o'z ichiga oladi. Global iqtisodiyotdagi o'zgarishlar, raqamli texnologiyalarning jadal rivojlanishi, aholi demografik tarkibidagi o'zgarishlar va iqlim o'zgarishi kabi omillar mehnat bozorini transformatsiya qilib, an'anaviy bandlik shakllarini o'zgartirmoqda. Bu jarayonlar natijasida strukturaviy, siklik va friktsion ishsizlik kabi turlari yanada dolzarblashib, ularni samarali boshqarish davlat siyosatining ajralmas qismiga aylanmoqda. O'zbekiston kontekstida esa, yosh aholining ko'pligi va mehnat bozoriga doimiy ravishda yangi ishchi kuchining kirib kelishi, ishchi kuchi sifatini oshirish, mehnat resurslarini samarali taqsimlash hamda investitsiyalarni ish o'rinlari yaratishga yo'naltirish kabi masalalar strategik ahamiyat kasb etad ...