KURS ISHI

KIRISH Ishlab chiqarish omillari, ya’ni mehnat, kapital, yer, tadbirkorlik qobiliyati va texnologiya har qanday iqtisodiyotning asosi hisoblanadi. Bugungi globallashuv sharoitida ularning samarali boshqaruvi va o‘zaro ta’siri barqaror iqtisodiy o‘sishni ta’minlashda hal qiluvchi rol o‘ynaydi. Xalqaro Valyuta Jamg‘armasi (XVF) ma’lumotlariga ko‘ra, 2023-yilda jahon yalpi ichki mahsuloti (YaIM) 105 trillion dollarga yetgan bo‘lib, bu o‘sishning asosiy qismi ishlab chiqarish omillarining innovatsion tarzda birlashishi hisobiga yuzaga kelgan [1]. O‘zbekistonda esa, Davlat statistika qo‘mitasi ma’lumotlariga ko‘ra, 2023-yilda YaIM hajmi 90 milliard dollardan oshdi, shundan sanoat ishlab chiqarishi YaIMning 28,1 foizini tashkil etdi [2]. Shu bilan birga, Investitsiyalar, sanoat va savdo vazirligi hisobotlarida qayd etilishicha, so‘nggi besh yilda mamlakatda xorijiy investitsiyalar hajmi 2,5 barobarga oshib, 2023-yilda 9,8 milliard dollarga yetgan bo‘lib, bu asosan yangi ishlab chiqarish quvvatlarini yaratish va mavjudlarini modernizatsiya qilishga yo‘naltirilgan [3]. Ushbu raqamlar ishlab chiqarish omillarining iqtisodiy rivojlanishdagi fundamental ahamiyatini yaqqol ko‘rsatadi va ularni chuqur o‘rganish zaruratini tasdiqlaydi. Mavzuning dolzarbligi shundaki, O‘zbekiston iqtisodiyotining modernizatsiya qilinishi va raqamli iqtisodiyotga o‘tish sharoitida ishlab chiqarish omillaridan samarali foydalanish strategik ahamiyat kasb etmoqda. Mamlakatda infratuzilmani rivojlantirish, inson kapitalini oshirish va innovatsion texnologiyalarni joriy etish orqali qo‘shilgan qiymat zanjirini kengaytirishga katta e’tibor qaratilmoqda. Shu bilan birga, O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-2026-yillarga mo‘ljallangan Taraqqiyot strategiyasida ta’kidlanganidek, mehnat unumdorligini oshirish, kapital rentabelligini yaxshilash va tadbirkorlik muhitini rivojlantirish orqali raqobatbardosh iqtisodiyotni shakllantirish dolzarb vazifalar sirasiga kiradi [4]. Hozirda hal etilmagan muammolar qatoriga ishlab chiqarish omillarini milliy iqtisodiyotning o‘ziga xos xususiyatlarini hisobga olgan holda optimallashtirish mexanizmlarini takomillashtirish, hududiy tafovutlarni bartaraf etish, resurslardan oqilona foydalanish va yashil iqtisodiyot tamoyillarini joriy etish kiradi. Mazkur muammolarni ilmiy asosda tahlil qilish va ularga yechim topish mamlakatning barqaror iqtisodiy rivojl ...