KURS ISHI

KIRISH Islom dinida so‘fizm (tasavvuf) ta’limoti asrlar davomida musulmon jamiyatlari hayotida markaziy o‘rin tutib kelgan. Bugungi kunda globalizatsiya va axborot texnologiyalari rivojlanishi sharoitida tasavvufga bo‘lgan qiziqish nafaqat Sharq, balki G‘arbda ham ortib bormoqda. O‘zbekiston Respublikasida diniy-ma’rifiy sohadagi islohotlar natijasida so‘fiylik merosini o‘rganish va uni to‘g‘ri talqin qilish dolzarb ahamiyat kasb etmoqda. O‘zbekiston Din ishlari bo‘yicha qo‘mita ma’lumotlariga ko‘ra, 2023-yil holatiga ko‘ra, mamlakatimizda ro‘yxatdan o‘tgan 2390 ta diniy tashkilotdan [1] ancha qismi islomiy yo‘nalishga ega bo‘lib, ularning aksariyati aholining ma’naviy-axloqiy kamolotida tasavvufiy qadriyatlarga murojaat qilmoqda. Ayrim tadqiqotlarga ko‘ra, jahon miqyosida tasavvufiy adabiyotlar va madaniy mahsulotlarga bo‘lgan talab yildan yilga ortib, 2022-yilda diniy-ma’naviy nashriyotlar bozorining umumiy hajmi 5 milliard dollarni tashkil etgan [2]. Ayniqsa, internet tarmog‘ida tasavvufga oid kontentlar, ma’ruzalar va filmlar soni so‘nggi besh yilda 35% ga o‘sgan [3]. Ushbu raqamlar tasavvufning hozirgi zamon global jamiyatidagi ahamiyatini yaqqol ko‘rsatadi. Mavzuning dolzarbligi shundaki, tasavvuf nafaqat diniy, balki ijtimoiy-madaniy hodisa sifatida ham bugungi jamiyatdagi bir qator murakkab muammolarga yechim taklif qilishi mumkin. Jamiyatda ma’naviy qadriyatlarning inqirozi, zo‘ravonlik, bag‘rikenglikning yetishmasligi kabi salbiy holatlar kuzatilayotgan bir paytda, tasavvufning shaxsni ruhiy poklash, birovga mehr-shafqatli bo‘lish, adolatparvarlik va jamiyatga xizmat qilish g‘oyalari katta ahamiyatga ega. Biroq, tasavvufning ayrim noto‘g‘ri talqinlari, ayniqsa, radikal guruhlar tomonidan suiiste’mol qilinishi natijasida, uning asl mohiyati buzilib, jamiyatda tushunmovchiliklar va salbiy oqibatlar kelib chiqish ehtimoli ham mavjud. Shu sababli, mazkur ta’limotning ijtimoiy ahamiyatini chuqur sotsiologik tahlil qilish, uning zamonaviy jamiyatga ijobiy ta’sirini oshirish va salbiy talqinlarning oldini olish mexanizmlarini ishlab chiqish muhimdir. Shu bilan birga, tasavvufning bag‘rikenglik, o‘z-o‘zini anglash va ma’naviy kamolotdagi o‘rnini ilmiy asosda ochib berish jamiyatda uyg‘unlikni ta’minlashga xizmat qiladi. Mavzuning o‘rganilganlik darajasi xalqaro miqyosda ancha yuqori bo‘lib, ko‘plab yetuk olimlar tomonidan tadqiq qilingan. Annemarie Schi ...