KURS ISHI

KIRISH 2023-yilda madaniy meros obyeklarini saqlash va turizm industriyasining global hajmi 3.5 trillion dollarga yetgan bo‘lib, bu umumiy jahon YaIMning qariyb 4%ini tashkil etadi va yiliga o‘rtacha 6.2% o‘sishni ko‘rsatmoqda [1]. Bu sohada islom me’morchiligi va naqsh san’ati alohida o‘rin egallaydi, chunki Islom olamidagi madaniy ob’ektlarning soni 100 mingdan oshadi va ularning restavratsiyasi, saqlanishi hamda turizmga integratsiyasi har yili 20 milliard dollardan ortiq sarmoyani talab qiladi [2]. O‘zbekiston Respublikasi Madaniy meros agentligi ma’lumotlariga ko‘ra, mamlakatimiz hududida 8200 dan ortiq madaniy meros obyekti mavjud bo‘lib, ularning 70% dan ortig‘ini Islom me’morchiligi yodgorliklari tashkil etadi [3]. Mazkur ob’ektlarga 2023-yilda 2.3 million xorijiy sayyoh tashrif buyurgan, bu esa umumiy turistik oqimning 45%ini tashkil etadi va sohaning yalpi ichki mahsulotga qo‘shgan hissasi 1.5% ga yetgan [4]. Ushbu raqamlar islom me’morchiligi va naqsh san’atining nafaqat tarixiy va madaniy ahamiyatini, balki mamlakat iqtisodiyoti, xususan, turizm sohasi rivojidagi salohiyatini ham yaqqol ko‘rsatib turibdi. Bugungi kunda Islom me’morchiligi va naqsh san’atining estetik xususiyatlarini chuqur o‘rganish, ularning zamonaviy jamiyatdagi ahamiyatini belgilash, milliy va xalqaro miqyosda targ‘ib qilish zarurati dolzarb bo‘lib qolmoqda. Globalizatsiya sharoitida madaniy o‘ziga xoslikni saqlash va uni kelajak avlodlarga yetkazish masalasi yanada muhim ahamiyat kasb etayotgan bir paytda, mazkur san’at turlarining estetik qadriyatlarini ilmiy asosda tahlil qilish muhim. Mavjud tadqiqotlar ko‘pincha tarixiy yoki texnologik jihatlarga e’tibor qaratib, estetik xususiyatlarning falsafiy asoslari, ularning psixologik ta’siri va zamonaviy dizayndagi qo‘llanilishi bo‘yicha tizimli yondashuv yetarli darajada rivojlanmagan. Ayniqsa, O‘zbekiston sharoitida islom me’morchiligi va naqsh san’ati yodgorliklarining estetik holatini baholash, ularni restavratsiya qilishda milliy uslublar va zamonaviy texnologiyalarning uyg‘unligini ta’minlash, shuningdek, madaniy turizmning rivojlanishida ushbu estetik elementlarning rolini oshirish bo‘yicha aniq mexanizmlar va tavsiyalar yetishmayapti. Ushbu kurs ishi mazkur bo‘shliqlarni to‘ldirishga, san’atning estetik jihatlarini chuqur tahlil qilishga va uning amaliy qo‘llanilishi bo‘yicha takliflar berishga qaratilgan. Islom me’mor ...