KURS ISHI

KIRISH Qoramolchilik sanoatining dunyo bo'yicha yalpi qiymati taxminan 300 milliard AQSh dollari miqdorida baholanmoqda, bu qishloq xo'jaligi mahsulotlarining muhim segmenti hisoblanadi [1]. O'zbekistonda qoramolchilikni rivojlantirishga qaratilgan davlat siyosati natijasida sut va go'sht mahsulotlari ishlab chiqarish hajmi so'nggi besh yilda o'rtacha 7% ga o'sdi [2]. Istoben zoti, o'zining yuqori sut va go'shtdorlik potensiali bilan, bu o'sishga hissa qo'shishi mumkin bo'lgan eng istiqbolli zotlardan biridir. Biroq, ushbu zotning genetik potentsialini to'liq ro'yobga chiqarish va uning iqtisodiy samaradorligini oshirish uchun chuqur tahlil va ilmiy asoslangan yondashuvlar zarur. Mavjud tadqiqotlar, asosan, Istoben zotining umumiy xususiyatlariga bag'ishlangan bo'lib, uning genetik tuzilmasi, reproduktiv samaradorligi va bozor iqtisodiyoti talablariga moslashuvchanligini tahlil qilish bo'yicha aniq va tizimli ishlar yetarli emas. Aynan shu bo'shliqni to'ldirish maqsadida ushbu kurs ishida Istoben zoti tahliliga bag'ishlangan ilmiy-amaliy tadqiqot olib boriladi. Mavzuning dolzarbligi quyidagilar bilan izohlanadi: birinchidan, jahon va mahalliy chorvachilik bozorlarida sifatli sut va go'sht mahsulotlariga bo'lgan talabning ortib borishi, ikkinchidan, O'zbekistonda agro-sanoat kompleksini rivojlantirish, oziq-ovqat xavfsizligini ta'minlash va eksport salohiyatini oshirish bo'yicha belgilangan strategik maqsadlar. Istoben zoti yuqori ozuqa konversiyasi, tezkor o'sish sur'ati va yaxshi reproduktiv xususiyatlarga ega bo'lib, ushbu maqsadlarga erishishda muhim rol o'ynashi mumkin. Biroq, zotning genetik sifati, ozuqa ta'minoti samaradorligi va bozor talablariga mosligini aniqlash bo'yicha tizimli tahlillar yetarli emas. Bu esa zotning to'liq potensialini ishga solishda to'siq bo'lmoqda. Shu sababli, Istoben zotining genetik, biologik va iqtisodiy jihatlarini chuqur o'rganish hamda uni yanada takomillashtirish yo'llarini aniqlash hozirgi kunda dolzarb ilmiy va amaliy ahamiyat kasb etadi. Istoben zoti bo'yicha jahonda qator tadqiqotlar olib borilgan. Jumladan, J. B. S. Haldane (1932) genetik tuzilmalarning populyatsiyadagi taqsimlanishini o'rganishda matematik modellardan foydalanish usullarini ishlab chiqqan [3]. P. L. Broadhurst (1990) hayvonlar xulq-atvori va reproduktiv strategiyalar o'rtasidagi genetik bog'liqlikni tahlil qilgan [4]. R. R. Lush (1945) qoramol ...