KURS ISHI

KIRISH Italiya yangi davri tadqiqotining dolzarbligi shundaki, 2023-yil ma'lumotlariga ko‘ra, jahon yalpi ichki mahsuloti (YaIM) 105 trillion dollardan oshib, global iqtisodiy o‘sish 3.1% ni tashkil etgan [1]. Bu raqamlar tarixiy jarayonlarning zamonaviy global iqtisodiyotga ta'sirini tushunish naqadar muhimligini ko‘rsatadi. Xususan, Italiya tarixining yangi davri global savdo yo‘llarining rivojlanishi, kolonizatsiya jarayonlari va ilk kapitalistik munosabatlarning shakllanishida muhim rol o‘ynagan. O‘zbekiston Respublikasining 2023-yildagi YaIM o‘sishi 6% ga yetgani va mamlakatning xalqaro munosabatlardagi faolligi ortib borayotgani [2], global tarixiy tajribani, ayniqsa, yangi davrning iqtisodiy va siyosiy jarayonlarini chuqur o‘rganishni taqozo etadi. Bu davr tadbirkorlik, moliyaviy institutlar va davlat boshqaruvi shakllarining rivojlanishi uchun fundamental asos bo‘lib xizmat qilgan, bugungi kunda ham ushbu tajriba zamonaviy iqtisodiy strategiyalarni ishlab chiqishda muhim resurs bo‘lib qolmoqda [3]. Ushbu tadqiqot mavzusi bugungi kunda ham o‘z dolzarbligini yo‘qotmagan bir qator muammolarga e'tibor qaratadi. Birinchidan, Italiya yangi davridagi siyosiy parchalanishning iqtisodiy o‘sishga ta'siri to‘liq o‘rganilmagan. Ikkinchidan, Uyg‘onish davrining madaniy yutuqlari va savdo rivojlanishi o‘rtasidagi bog‘liqlikni chuqurroq tahlil qilish zarurati mavjud. Uchinchidan, O‘zbekistonning jahon savdo tizimiga integratsiyalashuvi sharoitida Italiya singari tarixiy savdo markazlarining tajribasini tahlil qilish, ayniqsa, Merkantilizm va savdo yo‘llarini boshqarish strategiyalarini zamonaviy sharoitlarga tatbiq etish bo‘yicha aniq mexanizmlar yetishmaydi. Bu bo‘shliqlar tadqiqotimizning asosiy yo‘nalishlaridan birini tashkil etadi, chunki Italiya tajribasi globallashuv jarayonlarida milliy iqtisodiyotni rivojlantirish uchun qimmatli saboqlar berishi mumkin. Mavzuning o‘rganilganlik darajasi xalqaro miqyosda bir qator yirik olimlar tomonidan chuqur tahlil qilingan. Immanuel Vallerstayn (1974) o‘zining "Jahon-tizim tahlili" nazariyasi bilan yangi davrda dunyo iqtisodiyotining markaz, yarim-periferiya va periferiyaga bo‘linishini tahlil qilib, Italiyaning bu tizimdagi o‘rnini ko‘rsatgan [4]. Fernand Brodel (1979) "Moddiy sivilizatsiya, iqtisodiyot va kapitalizm, XV-XVIII asrlar" asarida Italiya shahar-davlatlarining savdo va moliya sohasidagi ustunligini ko‘rib ...