KURS ISHI

KIRISH Izonikotin kislota va toluidin izomerlari reaksiyalarini o'rganish bo'yicha ushbu kurs ishi zamonaviy organik kimyoning dolzarb masalalaridan biri hisoblanadi. Global kimyo sanoati bozori 2023-yilda 4,2 trillion dollarni tashkil etgan bo'lib, ushbu ko'rsatkich 2030-yilga borib 6,4 trillion dollarga yetishi prognoz qilinmoqda [1]. Bu o'sish, asosan, yangi materiallar, farmatsevtika va agrokimyoviy moddalarga bo'lgan talabning ortishi bilan bog'liq. O'zbekistonda kimyo sanoati yalpi ichki mahsulotning taxminan 3,5% ini tashkil etadi [2], va keyingi besh yillikda ushbu sohaga kiritiladigan investitsiyalar hajmi 2 milliard dollardan oshishi rejalashtirilgan [3]. Xususan, farmatsevtika va agrokimyoviy sintez uchun asosiy xomashyo bo'lgan piridin hosilalari va aminlarga bo'lgan talabning oshishi, yangi va samarali sintez usullarini izlashni taqozo etadi. Izonikotin kislota va toluidin izomerlari orasidagi reaksiyalarni chuqur o'rganish, yuqori qo'shimcha qiymatga ega bo'lgan mahsulotlarni, jumladan, dori vositalari sintezi uchun oraliq mahsulotlar ishlab chiqarish imkoniyatini yaratadi. Ushbu tadqiqot, ayniqsa, kimyo sanoatining barqaror rivojlanishi va mahalliy xomashyo bazasidan foydalangan holda yuqori texnologik mahsulotlar ishlab chiqarish strategiyalari doirasida muhim ahamiyat kasb etadi. Hozirgi kunda, ko'plab sintetik jarayonlar yuqori energiya sarfi, qimmat reagentlar va ekologik jihatdan zararli chiqindilar bilan bog'liq. Shu sababli, aminoliz reaksiyalarining samaradorligini oshirish, kam chiqindili texnologiyalarni ishlab chiqish va reaksiya sharoitlarini optimallashtirish dolzarb muammolardan biridir. Xususan, izonikotin kislotaning to'rtinchi ammoniy tuzlari va arilamidlarini sintez qilish usullarini takomillashtirish, sanoat miqyosida ularni ishlab chiqarish uchun yangi yo'llarni ochishga yordam beradi. Mazkur sinflardagi birikmalar farmatsevtika, polimer kimyosi va materialshunoslik sohalarida keng qo'llaniladi, ularning sintetik usullarini takomillashtirish esa global va mahalliy bozorlarning ehtiyojlarini qondirishga xizmat qiladi. Mavzuning o'rganilganlik darajasi bo'yicha olib borilgan tadqiqotlar shuni ko'rsatadiki, izonikotin kislotaning reaksiyalari dunyo miqyosida ko'plab olimlar tomonidan o'rganilgan. Masalan, J.P. Smith (2018) o'z tadqiqotlarida piridin karboksilik kislotalarining amid hosil bo'lish reaksiyalarida nukleofil alm ...