KURS ISHI

KIRISH O'zbekiston va umuman Markaziy Osiyo mintaqasining tarixiy taraqqiyotida jadidchilik harakatining o'rni va ahamiyati bugungi kunda ham dolzarb mavzu bo'lib qolmoqda. Jahon iqtisodiyotida ma'rifat va innovatsiyalar markaziy o'rinni egallayotgan bir paytda, 19-asr oxiri va 20-asr boshlarida Turkistonda yuzaga kelgan ushbu ijtimoiy-siyosiy hamda ma'rifiy harakatning asosiy g'oyalari, nazariy va metodologik jihatlari hamda uning O'zbekistonning zamonaviy rivojlanish yo'lidagi o'rni yangidan-yangi tadqiqotlarni talab etadi. Ayniqsa, O'zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi tomonidan tasdiqlangan "Ma'rifatli jamiyat sari" konsepsiyasida ta'kidlanganidek, "bilimli va ma'rifatli insonlargina jamiyatning bugungi va kelajak taraqqiyotini ta'minlay oladi" [1]. Shu nuqtai nazardan, jadidchilikning milliy uyg'onishga, ta'lim tizimini isloh etishga, ilm-fanni rivojlantirishga qaratilgan g'oyalari, o'sha davrning murakkab ijtimoiy-siyosiy sharoitida qanday shakllanganligi va jamiyat taraqqiyotiga qanday ta'sir ko'rsatganligini chuqur tahlil qilish zarurati tug'iladi. Mintaqada XXI asrda amalga oshirilayotgan modernizatsiya va islohotlar jarayonida milliy qadriyatlarni, ilmiy merosni hisobga olish va ulardan foydalanish bugungi kunning dolzarb vazifalaridandir. Jadidchilik g'oyalarining ilmiy-nazariy va amaliy jihatlarini o'rganish, ayniqsa, O'zbekistonning postkolonial sharoitda o'zligini anglash va jahon hamjamiyatida munosib o'rin egallashi uchun muhim ahamiyat kasb etadi. Zamonaviy global muammolar, jumladan, axborot texnologiyalari va ijtimoiy tarmoqlarning ta'siri, milliy madaniyat va an'analarni saqlab qolish kabi masalalar jadidchilikning o'z vaqtida ilgari surgan g'oyalari bilan hamohangdir. Behbudiyning ma'rifatparvarlik g'oyalari, Fitratning milliy davlatchilik konsepsiyalari, Cho'lponning adabiy-ma'rifiy faoliyati hamon o'z dolzarbligini yo'qotmagan. Ushbu harakatning o'sha davrda cheklangan moddiy-texnik bazasi va siyosiy sharoitlarga qaramay, matbuot va ta'lim tizimi orqali keng targ'ib qilinganligi, bugungi kunda axborot vositalaridan samarali foydalanishga o'rganishimiz uchun muhim dars bo'lib xizmat qilishi mumkin. Shu sababli, jadidchilikning bugungi kun uchun nazariy va amaliy ahamiyatini ilmiy asosda ochib berish, bu harakatning O'zbekiston taraqqiyotidagi o'rnini yanada chuqurroq tushunishga yordam beradi. Jadidchilik g'oyala ...