KURS ISHI

KIRISH Mamlakat iqtisodiyoti taraqqiyotining asosiy omili bo‘lgan iqtisodiy potensialdan samarali foydalanish jamiyatning farovonligi va barqaror rivojlanishini ta’minlashda hal qiluvchi rol o‘ynaydi. O‘zbekiston Respublikasi Statistika agentligi ma’lumotlariga ko‘ra, 2023-yilda O‘zbekiston yalpi ichki mahsuloti (YAIM) 89,7 milliard AQSH dollariga yetdi, bu o‘tgan yilga nisbatan 6% o‘sishni ko‘rsatadi [1]. Shuningdek, investitsiyalar hajmi 30% ga ortib, umumiy kapital qo‘yilmalar YAIMning 28,5% ni tashkil etdi, bu esa mamlakatning iqtisodiy potensialini oshirishga qaratilgan sa’y-harakatlarning muhim ko‘rsatkichidir [2]. Qishloq xo‘jaligida hosildorlik 5% ga, sanoat ishlab chiqarishi esa 7% ga o‘sgan bo‘lsa-da, bu ko‘rsatkichlar mavjud resurslardan to‘liq foydalanish imkoniyatini aks ettirmayapti [3]. Misol uchun, qishloq xo‘jaligidagi sug‘oriladigan yerlarning 15-20% gacha bo‘lgan qismida zamonaviy agrotexnik texnologiyalar yetarli darajada joriy etilmagani sababli samaradorlik past bo‘lib qolmoqda, bu esa yiliga taxminan 1,5-2 milliard AQSH dollari miqdoridagi qo‘shimcha mahsulot olish imkoniyatini cheklaydi [4]. Energetika sohasida qayta tiklanuvchi energiya manbalarining ulushi atigi 10% ni tashkil etadi, vaholanki mamlakatning quyosh va shamol energiyasi salohiyati ulkan bo‘lib, bu ko‘rsatkichni yaqin 5 yilda 25% ga yetkazish orqali 200-300 million AQSH dollari miqdoridagi an’anaviy energiya resurslarini tejash mumkin [5]. Bu holat mavjud imkoniyatlardan to‘liq va oqilona foydalanish bo‘yicha chuqur ilmiy tadqiqotlar o‘tkazish zarurligini ko‘rsatadi. Bugungi globallashuv va raqamli transformatsiya davrida jamiyatning iqtisodiy potensialidan oqilona foydalanish strategik ahamiyat kasb etadi. Iqtisodiy resurslarni boshqarishning samaradorligi milliy iqtisodiyotning raqobatbardoshligini, aholi turmush darajasini oshirishni va barqaror iqtisodiy o‘sishni ta’minlashning asosiy omilidir. Biroq, mamlakatimizda iqtisodiy potensialni baholash va uni ishga solish bo‘yicha yaxlit tizim, resurslardan foydalanish jarayonidagi risklarni minimallashtirish hamda moliyaviy samaradorlikni oshirish bo‘yicha aniq mexanizmlar yetarli darajada ishlab chiqilmagan. Ayniqsa, hududlarning o‘ziga xos xususiyatlari va salohiyatini hisobga olgan holda investitsion jalb etish, innovatsion faoliyatni rag‘batlantirish va mehnat resurslaridan samarali foydalanish borasida hal etilmag ...