KURS ISHI

KIRISH O'zbekiston Respublikasida avtomobilsozlik sanoati iqtisodiyotning lokomotivi vazifasini bajarib kelmoqda, uning yalpi ichki mahsulotdagi ulushi 2023-yil yakunlariga ko'ra 5% ga yaqinlashgan [1]. Jami ishlab chiqarilgan avtomobillar soni 2023-yilda 400 ming donadan oshgan bo'lsa, xususan, "Jentra" avtomobili ulushi qariyb 30% ni tashkil etdi, bu esa bozordagi eng talabgir model ekanligini ko'rsatadi [2]. Avtomobil savdosi hajmi 2022-yilda 5 milliard AQSH dollaridan ortiq bo'lib, uning ichki va tashqi bozorlardagi faolligi mamlakat eksport salohiyatini oshirishda muhim rol o'ynaydi. Shuningdek, 2023-yilda avtomobil ishlab chiqarish sektoriga kiritilgan investitsiyalar hajmi 1,5 milliard AQSH dollaridan ortiqni tashkil etdi, bu esa sohaning modernizatsiyasi va kengayishiga yo'naltirilgan davlat siyosatining yaqqol natijasidir [3]. Mazkur raqamlar avtomobilsozlik, xususan, Jentra avtomobili ishlab chiqarish va bozorini chuqur tahlil qilishning iqtisodiy ahamiyatini yaqqol ko'rsatib, mavzuning dolzarbligini isbotlaydi. Jentra avtomobili bozori o'zining dinamikligi va ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishga bevosita ta'siri bilan ajralib turadi. Ushbu modelning ishlab chiqarish hajmlari, ichki va tashqi bozorlardagi talab ko'rsatkichlari, raqobat muhiti va iste'molchilar xulq-atvori mamlakatdagi umumiy iqtisodiy holatni aks ettiradi. Mavjud bozor sharoitlarida Jentra avtomobili ishlab chiqarish va bozorini chuqur tahlil qilish, uning imkoniyatlari va tahdidlarini baholash, samaradorlik ko'rsatkichlarini optimallashtirish bo'yicha ilmiy asoslangan takliflar ishlab chiqish dolzarb vazifa hisoblanadi. Bugungi kunda bu borada to'liq va tizimli tadqiqotlar yetishmaydi, bu esa sohada qator muammolarning, xususan, ishlab chiqarish samaradorligini oshirish, bozor segmentatsiyasini aniqlash va yangi bozor strategiyalarini ishlab chiqishda ma'lum bo'shliqlarning mavjudligiga olib kelmoqda. Avtomobilsozlik sanoatini tahlil qilish va bozor strategiyalarini ishlab chiqish bo'yicha jahon miqyosida ko'plab ilmiy ishlar olib borilgan. Masalan, Michael Porter (1980) o'zining "Raqobat strategiyasi" asarida sanoatning raqobatbardoshligini baholash uchun besh kuch modelini taklif qilgan bo'lib, bu model avtomobil bozorining tuzilishini tushunishda asos bo'lib xizmat qiladi [4]. Philip Kotler (2000) esa marketing strategiyalarini ishlab chiqishda bozor segmentatsiyasi va mahsulot ...