KURS ISHI

KIRISH Kichik biznesning iqtisodiyotdagi roli zamonaviy iqtisodiy tizimlarning ajralmas qismi bo'lib, uning rivojlanishi mamlakatning barqaror o'sishi va aholi farovonligini ta'minlashda muhim ahamiyat kasb etadi. O'zbekiston Respublikasida kichik biznes subyektlarining soni 2023-yilda 600 mingdan oshib, ularning yalpi ichki mahsulot (YIM)dagi ulushi 54.9% ni tashkil etdi [1]. Bu ko'rsatkich 2018-yilga nisbatan 5.3 foiz punktiga yuqoridir, bu esa sohada jadal o'sish tendensiyasini ko'rsatadi [2]. Shuningdek, 2023-yilda kichik biznes sohasida 5.2 milliondan ortiq ish o'rni yaratilgan bo'lib, bu umumiy bandlikning qariyb 76% ini tashkil etadi [3]. Ushbu raqamlar kichik biznesning nafaqat iqtisodiy o'sish drayveri, balki aholi bandligini ta'minlash va daromadlarini oshirishdagi asosiy omillardan biri ekanligini tasdiqlaydi. Ayniqsa, innovatsion faoliyatdagi ulushi ham ortib bormoqda, kichik korxonalar tomonidan kiritilayotgan yangi mahsulot va xizmatlar umumiy innovatsiyalarning 30% dan ortig'ini tashkil etadi [4]. Kichik biznesning dolzarbligi global iqtisodiy o'zgarishlar, raqamlashtirishning tezlashishi va jahon bozorlarida raqobatning kuchayishi sharoitida yanada ortib bormoqda. Bugungi kunda kichik biznesga tegishli infratuzilmaning yetarli darajada rivojlanmaganligi, moliyalashtirish manbalariga kirishdagi cheklovlar, malakali kadrlar yetishmasligi va raqamli texnologiyalarni joriy etishdagi qiyinchiliklar kabi muammolar hal etilmagan holda qolmoqda. Bundan tashqari, mintaqaviy iqtisodiy integratsiya jarayonlarining faollashuvi va yashil iqtisodiyot tamoyillarining joriy etilishi sharoitida kichik biznesning moslashuvchanligini oshirish va uning barqaror rivojlanishini ta'minlashga qaratilgan kompleks yondashuvlar zarurati mavjud. Ushbu muammolarni tizimli tahlil qilish va ularning yechimlari bo'yicha amaliy tavsiyalar ishlab chiqish iqtisodiyot nazariyasi fani va amaliyotining muhim vazifalaridan biridir. Kichik biznesning iqtisodiyotdagi o'rni va rivojlanish omillari jahon miqyosida ko'plab olimlar tomonidan chuqur o'rganilgan. Masalan, J. Schumpeter (1942) o'z tadqiqotlarida tadbirkorlik va innovatsiyaning iqtisodiy rivojlanishdagi hal qiluvchi rolini isbotladi, kichik biznesning innovatsion jarayonlar drayveri ekanligini ta'kidladi [5]. D. Birch (1987) "Ish joyi yaratish mashinasi" nomli asarida kichik firmalarning bandlikni ta'minlashdagi ustunlig ...