KURS ISHI

KIRISH 2023-yil yakunlariga ko‘ra, O‘zbekistonda kichik biznes subyektlarining umumiy soni 600 mingdan oshib, iqtisodiy faoliyat subyektlarining 82,7% ini tashkil etdi [1]. Ushbu korxonalar Yalpi Ichki Mahsulotning qariyb 50% ini yaratib [1], aholi bandligini taʼminlashda muhim rol o‘ynaydi – jami band aholining 75% dan ortig‘i kichik biznes sohasida faoliyat yuritadi [2]. Biroq, ushbu sektorda resurslardan foydalanish samaradorligi masalasi dolzarbligini saqlab qolmoqda. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2024-yil 24-yanvardagi PF-25-sonli "Biznes muhitini yaxshilash va tadbirkorlik faoliyatini rivojlantirish bo‘yicha qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida"gi Farmonida kichik korxonalar faoliyatini qo‘llab-quvvatlash va ularning raqobatbardoshligini oshirish zaruriyati alohida ta’kidlangan bo‘lib, bu resurs samaradorligini oshirishga qaratilgan iqtisodiy mexanizmlarni takomillashtirishning amaliy ahamiyatini ko‘rsatadi [3]. Xususan, 2023-yilda resurslarni tejash va ulardan samarali foydalanish bo‘yicha davlat dasturlari doirasida qator tadbirlar amalga oshirilgan bo‘lsa-da, kichik korxonalarda mavjud ishlab chiqarish quvvatlaridan foydalanish ko‘rsatkichlari, material va energiya sarfi me’yorlari hali ham optimal darajada emas, bu esa xarajatlarning o‘rtacha 10-15% ga yuqoriligiga sabab bo‘lmoqda [4]. Mazkur mavzu bugungi kunda ayniqsa dolzarbdir, chunki kichik korxonalar ko‘pincha moliyaviy, insoniy va moddiy resurslarning cheklanganligi sharoitida faoliyat yuritadi. Ularning raqobatbardoshligini taʼminlash va barqaror o‘sishga erishish bevosita mavjud resurslardan maksimal darajada samarali foydalanishga bog‘liq. Amalda esa, ko‘plab kichik korxonalar resurslarni boshqarishda zamonaviy iqtisodiy mexanizmlarni qo‘llashda qiyinchiliklarga duch kelishadi, bu esa ularning mahsulot tannarxining yuqoriligi, energiya va xomashyo isrofgarchiligi, ishlab chiqarish jarayonlarining optimallashtirilmaganligi kabi muammolarni keltirib chiqaradi [5]. Mavjud adabiyotlarda resurs samaradorligini oshirish bo‘yicha umumiy tavsiyalar ko‘p bo‘lsa-da, aynan O‘zbekiston kichik korxonalari kontekstida resurslardan samarali foydalanishning iqtisodiy mexanizmlarini takomillashtirishga qaratilgan kompleks yondashuvlar yetarli darajada ishlab chiqilmagan. Shuningdek, xorijiy tajribani mahalliy sharoitlarga moslashtirish, innovatsion boshqaruv vositalarini joriy etish va ularn ...