KURS ISHI

KIRISH O'zbekistonda raqamli iqtisodiyotni rivojlantirishga qaratilgan strategik islohotlar natijasida axborot-kommunikatsiya texnologiyalari (AKT) xizmatlari bozori 2023-yilda 27.5 trillion so‘mga yetdi va bu ko‘rsatkich 2022-yilga nisbatan 23.8% ga o‘sganini ko‘rsatdi [1]. Ushbu o'sish dinamikasi mamlakatda IT infratuzilmasining kengayishi, raqamli xizmatlarga bo'lgan talabning ortishi va dasturiy ta'minot mahsulotlarini ishlab chiqarish salohiyatining yuksalishi bilan bog'liq. Global miqyosda esa, ma'lumotlarni qayta ishlash va saqlash xizmatlari bozori 2024-yilda 224.2 milliard dollarga baholanib, yiliga o'rtacha 12.3% o'sish prognozi bilan 2029-yilga borib 417.8 milliard dollarga yetishi kutilmoqda [2]. Bu tendensiyalar axborotni samarali kodlash va kompyuter tizimlarida sonlar ustida operatsiyalarni optimallashtirish zaruriyatini yanada oshirmoqda, chunki har bir hisoblash operatsiyasi va ma'lumot uzatish jarayoni yuqori unumdorlik va ishonchlilikni talab qiladi. Kompyuter texnologiyalari rivojlanib borar ekan, murakkab hisoblash muammolarini hal etish va katta hajmdagi ma'lumotlarni qayta ishlashda axborotni to'g'ri kodlash hamda butun va haqiqiy sonlar ustida amallarni samarali bajarish asosiy omillardan biriga aylandi. Bugungi kunda sun'iy intellekt, mashinani o'rganish, katta ma'lumotlar (Big Data) va kvant hisoblash kabi sohalar uchun algoritmik samaradorlik muhim ahamiyat kasb etadi. An'anaviy kodlash usullari va hisoblash paradigmalarining cheklovlari yangi yechimlarni talab qilmoqda, ayniqsa yuqori aniqlikdagi hisoblashlar va real vaqt rejimida ma'lumotlarni qayta ishlash zarur bo'lgan sohalarda. Bu holat, axborotni kodlash nazariyasini chuqur o'rganish va sonlar ustida amallarni kompyuterda optimallashtirish bo'yicha tadqiqotlar o'tkazishni dolzarb vazifa qilib qo'yadi. Kodlash nazariyasi va sonli hisoblashlar sohasidagi tadqiqotlar uzoq tarixga ega bo'lib, ko'plab xalqaro olimlar tomonidan chuqur o'rganilgan. Klod Shennon (Claude Shannon) 1948-yilda "Aloqa matematik nazariyasi" asarida axborot nazariyasining asoslarini yaratdi va axborotni raqamli ko'rinishda kodlash tamoyillarini ilgari surdi [3]. Richard Hemming (Richard Hamming) 1950-yilda xatolarni aniqlash va tuzatish kodlarini ishlab chiqib, ma'lumotlar uzatish ishonchliligini sezilarli darajada oshirdi [4]. Donald Knut (Donald Knuth) "Kompyuter dasturlash san'ati" nomli fundamental ...