KURS ISHI

KIRISH Kognitiv faoliyat insonning atrof-muhitni idrok etish, qayta ishlash, eslab qolish va undan samarali foydalanish bilan bog'liq bo'lgan barcha aqliy jarayonlar majmuini anglatadi. Bu soha bugungi kunda jamiyatning barcha jabhalarida, xususan, ta'lim, sog'liqni saqlash, iqtisodiyot va texnologiyalar rivojlanishida markaziy o'rin egallaydi. O'zbekistonda raqamli iqtisodiyotni rivojlantirishga qaratilgan harakatlar fonida kognitiv qobiliyatlarni tushunish va optimallashtirishga bo'lgan talab sezilarli darajada oshmoqda. Misol uchun, 2023-yilda O'zbekistonning raqamli iqtisodiyoti hajmi 2,5 milliard dollardan oshdi, bu umumiy YAIMning taxminan 3,5% ni tashkil etadi [1]. Bu ko'rsatkich 2022-yilga nisbatan 25% ga o'sgan [1]. Ushbu o'sish innovatsiyalarni joriy etish va yuqori kognitiv faoliyatni talab qiluvchi yangi kasbiy ko'nikmalarni shakllantirish zaruratini keltirib chiqarmoqda. Global miqyosda esa, sun'iy intellekt va neyrotexnologiyalar bozorining hajmi 2024-yilda 200 milliard dollarga yaqinlashib, 2030-yilga borib 1 trillion dollardan oshishi kutilmoqda [2]. Bu tendensiya kognitiv faoliyatni chuqur o'rganish va uning amaliy qo'llanishiga investitsiya kiritishning dolzarbligini yaqqol ko'rsatmoqda. Ushbu mavzu bugungi kunda nihoyatda ahamiyatlidir, chunki inson-mashina o'zaro aloqasi tobora murakkablashib bormoqda va axborot yuklamasi ortmoqda. Zamonaviy jamiyatda shaxslardan tezkor qarorlar qabul qilish, murakkab muammolarni hal qilish va doimiy ravishda yangi bilimlarni o'zlashtirish talab etiladi. Bu esa diqqat, xotira, fikrlash kabi kognitiv funksiyalarning samaradorligini oshirishni taqozo etadi. O'zbekistonda esa, yosh avlodning intellektual salohiyatini rivojlantirish, ta'lim tizimida kognitiv usullarni joriy etish va psixologik xizmatlarni takomillashtirish kabi yo'nalishlarda hal etilmagan muammolar mavjud. Xususan, an'anaviy ta'lim metodologiyalari ko'pincha o'quvchilarning individual kognitiv xususiyatlarini inobatga olmaydi, bu esa bilimlarni o'zlashtirish samaradorligini pasaytiradi. Shuningdek, aholi o'rtasida kognitiv buzilishlarning oldini olish va ularni bartaraf etish bo'yicha ilmiy asoslangan kompleks dasturlar yetarli darajada ishlab chiqilmagan. Ushbu kurs ishi aynan shu bo'shliqlarni to'ldirishga xizmat qiladi. Kognitiv faoliyat va uning psixologik asoslari sohasida jahon miqyosida ko'plab olimlar samarali tadqiqotlar olib bor ...