KURS ISHI

KIRISH O'zbekistonda aholining kognitiv salohiyatini rivojlantirish va uning samaradorligini oshirish masalasi so'nggi yillarda dolzarb ahamiyat kasb etmoqda. O'zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 28-yanvardagi "2022-2026-yillarga mo'ljallangan Yangi O'zbekistonning Taraqqiyot strategiyasi to'g'risida"gi Farmoni ham intellektual salohiyatni kuchaytirish, ta'lim va fan sohasini rivojlantirishga alohida e'tibor qaratib, inson kapitaliga sarmoya kiritishning ustuvorligini belgilab berdi [1]. Oliy va o'rta maxsus ta'lim tizimida kognitiv qobiliyatlarni rivojlantirishga qaratilgan innovatsion yondashuvlarni joriy etishga bo'lgan talabning ortishi natijasida, 2023-yil holatiga ko'ra, mamlakatimizdagi universitetlarda kognitiv psixologiya yo'nalishidagi ilmiy tadqiqotlarga ajratilgan grantlar hajmi oldingi yilga nisbatan 18% ga oshdi [2]. Bu esa kognitiv faoliyatning psixologik asoslarini chuqur o'rganish va amaliyotga tatbiq etish zarurligini yaqqol ko'rsatmoqda. Jahon miqyosida esa sun'iy intellekt va neyrotexnologiyalar bozorining yillik o'sish sur'atlari 20% dan yuqori bo'lib, bu sohada kognitiv psixologiyaning o'rni beqiyosdir. Misol uchun, global miqyosda 2024-yilda kognitiv texnologiyalar bozorining hajmi 40 milliard dollardan oshishi kutilmoqda [3], bu esa kognitiv faoliyatni o'rganishning iqtisodiy va ijtimoiy jihatdan naqadar muhimligini isbotlaydi. Kognitiv faoliyat va uning psixologik asoslarini tushunish zamonaviy jamiyatda shaxsiy va professional samaradorlikni oshirish uchun hal qiluvchi ahamiyatga ega. Raqamli transformatsiya va ma'lumotlar hajmining keskin ortishi sharoitida insonning axborotni samarali qayta ishlash, eslab qolish va undan foydalanish qobiliyati kundalik hayot va ish faoliyatida muvaffaqiyatga erishishning asosiy omiliga aylanmoqda. Jumladan, mutaxassislarning fikricha, kognitiv yukning ortishi ish samaradorligini o'rtacha 25-30% ga pasaytirishi mumkin [5]. Shu bilan birga, stress, diqqatni jamlash qiyinlishuvi va qaror qabul qilishda xatolar sonining ortishi kognitiv jarayonlarning optimallashtirilmaganligi bilan bevosita bog'liqdir [6]. Ushbu muammolarni bartaraf etish, shaxsning kognitiv salohiyatini maksimal darajada ishga tushirish uchun uning psixologik mexanizmlarini chuqur tahlil qilish, mavjud kamchiliklarni aniqlash va ularni bartaraf etish bo'yicha ilmiy asoslangan tavsiyalar ishlab chiqish bugungi kunning d ...