KURS ISHI

KIRISH Korporativ innovatsiyalar bugungi globallashgan iqtisodiyotning harakatlantiruvchi kuchlaridan biri bo‘lib, barqaror o‘sish va raqobatbardoshlikni ta’minlashda asosiy rol o‘ynaydi. Jahon iqtisodiyotida innovatsiyalarga investitsiyalar hajmi 2023-yilda qariyb 2.6 trillion dollarga yetdi va bu ko‘rsatkich yildan yilga o‘rtacha 7-8% ga o‘sib bormoqda [1]. O‘zbekiston kontekstida ham korporativ innovatsiyalar salohiyati yuqori baholanmoqda. O‘zbekiston Respublikasi Innovatsion rivojlanish vazirligi ma’lumotlariga ko‘ra, 2023-yilda mamlakatdagi korxonalarning innovatsion faoliyat ko‘rsatkichlari so‘nggi besh yilda 18% ga o‘sdi, umumiy innovatsion mahsulot hajmi esa 20 trillion so‘mdan oshdi [2]. Xususan, 2023-yilda mahsulot innovatsiyalari ulushi 65%, jarayon innovatsiyalari 20% va marketing/tashkiliy innovatsiyalar 15% ni tashkil etdi [3]. Biroq, bu o‘sish sur’atlari rivojlangan mamlakatlardagi ko‘rsatkichlardan ancha past bo‘lib, innovatsion faoliyatni moliyalashtirish, ularni samarali tasniflash va boshqarish bo‘yicha tizimli yondashuvlar yetishmayotgani yaqqol ko‘zga tashlanmoqda. Ushbu kurs ishining dolzarbligi korporativ innovatsiyalarni tasniflash tizimining bugungi kunda O‘zbekiston korxonalari uchun amaliy ahamiyatga ega bo‘lgan bir qator muammolari bilan izohlanadi. Xususan, innovatsiyalarning aniq va tizimli tasnifi ularni samarali moliyalashtirish, risklarni boshqarish va investitsiya qarorlarini qabul qilish uchun asos bo‘lib xizmat qiladi [4]. Hozirda O‘zbekistonda korporativ innovatsiyalarni xalqaro standartlarga mos ravishda tasniflash bo‘yicha yagona, keng qamrovli va amaliy qo‘llanma mavjud emas. Korxonalar ko‘pincha innovatsiyalarning turini, ularning iqtisodiy samaradorligini baholashda va ularni moliyalashtirish manbalarini aniqlashda qiyinchiliklarga duch kelishmoqda [5]. Shuningdek, innovatsiyalarni moliyalashtirishga yo‘naltirilgan davlat dasturlari va xususiy investitsiyalar hajmi yetarli bo‘lsa-da, ularning maqsadli va samarali taqsimlanishi innovatsiyalarning to‘g‘ri tasniflanishiga bog‘liqdir [6]. Ushbu kurs ishi aynan shu bo‘shliqlarni to‘ldirishga, korporativ innovatsiyalar tasnifini takomillashtirishga va uning moliyalashtirish mexanizmlariga ta’sirini tahlil qilishga qaratilgan bo‘lib, mamlakat iqtisodiyotining innovatsion rivojlanishiga hissa qo‘shishni maqsad qilgan. Mavzuning o‘rganilganlik darajasi xalqaro miqyosda ju ...