KURS ISHI

KIRISH Korporativ moliya va xalqaro kapital bozorlari bugungi global iqtisodiyotning ajralmas qismi bo‘lib, mamlakatlar iqtisodiy o‘sishi, kompaniyalarning rivojlanishi hamda investitsiya oqimlarini shakllantirishda muhim rol o‘ynaydi. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 28-noyabrdagi "O‘zbekiston – 2030" strategiyasini "Yoshlar va biznesni qo‘llab-quvvatlash yili"da sifatli amalga oshirishga oid Prezident Farmoni to‘g‘risida"gi PF-196-sonli Farmoni mamlakatimizda investitsiya muhitini yaxshilash va xalqaro kapital bozorlariga integratsiyani chuqurlashtirishga qaratilganini ko‘rsatadi [1]. Xususan, 2023-yilda O‘zbekistonga jalb qilingan to‘g‘ridan-to‘g‘ri xorijiy investitsiyalar hajmi 9,8 milliard AQSh dollarini tashkil etib, bu avvalgi yilga nisbatan 40% ga o‘sgan [2]. Shu bilan birga, korporativ obligatsiyalar bozorining hajmi 2023-yilda 1,5 trillion so‘mdan oshgan bo‘lib, bu 2022-yilga nisbatan 25% o‘sishni ko‘rsatadi [3]. Jahon banki ma’lumotlariga ko‘ra, globallashuv tendensiyasi natijasida xalqaro kapital bozorlarining umumiy hajmi 2022-yilda 100 trillion AQSh dollarini tashkil etgan, shu jumladan global aktsiya bozorining kapitallashuvi 95 trillion AQSh dollariga, obligatsiyalar bozorining hajmi esa 133 trillion AQSh dollariga yetgan [4]. Ushbu raqamlar korporativ moliyaning global va mahalliy iqtisodiyotdagi muhim o‘rnini, shuningdek, xalqaro kapital bozorlarining tobora kengayib borayotganini yaqqol namoyish etadi. Ushbu mavzuning dolzarbligi kompaniyalar uchun moliyalashtirish imkoniyatlarini kengaytirish, investitsiya samaradorligini oshirish va xalqaro raqobatbardoshlikni ta’minlash zarurati bilan belgilanadi. Zamonaviy sharoitlarda, ayniqsa O‘zbekiston kabi rivojlanayotgan iqtisodiyotlar uchun xalqaro kapital bozorlariga chiqish mahalliy korxonalarning o‘sishi va modernizatsiyasi uchun muhim manba bo‘lib xizmat qiladi. Biroq, bu jarayon bir qator moliyaviy, huquqiy va institutsional muammolarni keltirib chiqaradi. Xususan, ichki kapital bozorining yetarli darajada rivojlanmaganligi, moliyaviy hisobot standartlarining xalqaro talablarga to‘liq mos kelmasligi, shuningdek, mahalliy korxonalarning xalqaro kapital bozorlariga chiqish bo‘yicha tajribasining cheklanganligi kabi masalalar hal etilishi lozim bo‘lgan dolzarb vazifalar hisoblanadi. Tadqiqot aynan shu bo‘shliqlarni to‘ldirish va mahalliy korxonalarning xalqaro kapital bozorla ...