KURS ISHI

KIRISH Korporatsiyaning dividend siyosati korporativ moliya sohasidagi eng muhim va bahsli masalalardan biri bo‘lib, u aksiyadorlarning sarmoyaviy qarorlari, kompaniyaning bozor qiymati va kelajakdagi o‘sish imkoniyatlariga bevosita ta’sir ko‘rsatadi. O‘zbekiston Respublikasi Statistika agentligi ma’lumotlariga ko‘ra, 2023-yilda mamlakatimizdagi aksiyadorlik jamiyatlarining umumiy sof foydasi 45,6 trillion so‘mni tashkil etgan bo‘lib [1], bu mablag‘larning qanchasi dividend sifatida taqsimlanishi va qanchasi qayta investitsiyalanilishi kompaniyalar barqarorligi va investorlarning ishonchini ta’minlashda hal qiluvchi ahamiyat kasb etadi. Global miqyosda esa, 2023-yilda umumiy dividend to‘lovlari hajmi rekord darajadagi 1,66 trillion AQSh dollariga yetib [2], korporatsiyalarning dividend siyosati xalqaro kapital bozorlarida ham investitsion jozibadorlikning asosiy omillaridan biriga aylanganini ko‘rsatadi. O‘zbekistonda kapital bozorining rivojlanishi va xorijiy investorlarni jalb qilish maqsadida, mahalliy korporatsiyalarning dividend siyosatini xalqaro standartlarga muvofiqlashtirish va uning samaradorligini oshirish zarurati tobora ortib bormoqda. Bugungi kunda O‘zbekiston korporatsiyalari o‘z dividend siyosatini shakllantirishda bir qator murakkab muammolarga duch kelmoqda. Jumladan, yetarli darajada rivojlanmagan korporativ boshqaruv amaliyotlari, institutsional investorlarning sust faolligi va aniq me’yoriy hujjatlarning yetishmasligi dividend qarorlarining shaffofligiga salbiy ta’sir ko‘rsatmoqda [3]. Shuningdek, mahalliy kompaniyalarning ko‘pchiligida moliyaviy barqarorlikni saqlagan holda o‘sishni moliyalashtirish va aksiyadorlarga munosib daromad taqdim etish o‘rtasidagi optimal muvozanatni topish qiyinchilik tug‘dirmoqda. Tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, aksariyat O‘zbekiston kompaniyalarida dividend siyosati ko‘proq qisqa muddatli moliyaviy ehtiyojlar asosida shakllanib, uzoq muddatli strategik maqsadlar bilan har doim ham uyg‘unlashmaydi. Bu esa, o‘z navbatida, kompaniyaning kapital tuzilmasiga, investitsion jozibadorligiga va, pirovardida, bozor qiymatiga salbiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin. Ushbu kurs ishi aynan shu dolzarb muammolarni har tomonlama tahlil qilib, O‘zbekiston korporatsiyalari uchun samarali va barqaror dividend siyosatini takomillashtirish bo‘yicha amaliy tavsiyalar ishlab chiqishga qaratilgan. Dividend siyosati nazariyasi va amal ...