KURS ISHI

KIRISH O‘zbekistonda sport sohasiga qaratilayotgan e’tibor natijasida so‘nggi besh yilda sport to‘garaklariga qatnashuvchilar soni 1.5 baravarga oshib, 2023-yil yakuniga ko‘ra 2 million nafardan ziyod kishini tashkil etdi [1]. Xususan, kurash sport turi ham aholi orasida tobora ommalashib bormoqda, bu esa uning professional darajada rivojlanishiga zamin yaratmoqda. Xalqaro kurash assotsiatsiyasi (IKA) ma’lumotlariga ko‘ra, kurash sporti bilan shug‘ullanuvchi sportchilar soni global miqyosda 2020-yildan 2023-yilgacha 25% ga o‘sdi [2], O‘zbekistonda esa kurash seksiyalariga qatnovchilar soni 2021-yildagi 50 mingdan 2023-yilda 70 ming nafarga yetdi, bu o‘sish 40% ni tashkil etadi [3]. Ushbu raqamlar kurash sportiga bo‘lgan qiziqishning yuqoriligini va ushbu sohada ilmiy-metodik yondashuvlarni takomillashtirish zaruratini yaqqol ko‘rsatib turibdi. Kurashchilarning jismoniy tayyorgarligi ularning sportdagi muvaffaqiyatini belgilovchi asosiy omillardan biridir. Biroq, mavjud tizimlarda jismoniy tayyorgarlikni optimallashtirish, xususan, kuch, tezlik, chidamlilik, egiluvchanlik va chaqqonlik kabi sifatlarni mutanosib rivojlantirishda metodologik yondashuvlarning bir xilligi, individual xususiyatlarni yetarlicha hisobga olmaslik va zamonaviy texnologiyalardan foydalanish darajasining pastligi kabi muammolar kuzatilmoqda. Ushbu muammolar sportchilarning maksimal salohiyatiga erishishiga to‘sqinlik qilmoqda va musobaqalarda yuqori natijalarga erishish imkoniyatlarini cheklamoqda. Mazkur kurs ishi aynan shu bo‘shliqlarni to‘ldirishga, kurashchilarning jismoniy tayyorgarligini ilmiy asoslangan holda takomillashtirishga qaratilgan bo‘lib, bu o‘z navbatida, o‘zbek kurashining xalqaro arenadagi nufuzini yanada oshirishga xizmat qiladi. Mavzuning o‘rganilganlik darajasi xalqaro va mahalliy miqyosda turli olimlar tomonidan chuqur o‘rganilgan. Xususan, taniqli sport fiziologi Vladimir Platonov (2015) o‘z tadqiqotlarida yuqori malakali sportchilarning mashg‘ulot yuklamalarini periodizatsiyalash nazariyasini ishlab chiqdi va tsikllash orqali jismoniy tayyorgarlikni optimallashtirish mexanizmlarini asosladi [5]. Yuriy Verxoshanskiy (2016) portlovchi kuchni rivojlantirishga qaratilgan plyometrik mashg‘ulotlar tizimini taklif qilib, ushbu metodikaning jangovar sport turlaridagi samaradorligini isbotladi [6]. Tudor Bompa (2017) o‘zining periodizatsiya modeli bilan mashhur bo‘lib ...