KURS ISHI

KIRISH O‘zbekistonda sportning milliy kurash turi so‘nggi yillarda yanada ommalashib bormoqda, bu sport majmualari sonining 15% ga oshishi va kurash to‘garaklariga qatnayotgan yoshlar sonining 20% ga ko‘payishi bilan tasdiqlanadi [1]. Xalqaro kurash federatsiyasi (International Kurash Association – IKA) ma’lumotlariga ko‘ra, jahon miqyosida kurash bo‘yicha musobaqalar soni har yili o‘rtacha 10-12% ga oshmoqda, bu esa ushbu sport turiga bo‘lgan global qiziqishning o‘sayotganini ko‘rsatadi [2]. Sportchilarning, ayniqsa, kurashchilarning jismoniy tayyorgarligi ularning musobaqalarda yuqori natijalarga erishishi uchun hal qiluvchi ahamiyatga ega. Biroq, mavjud tizimda ba’zi kamchiliklar saqlanib qolmoqda, masalan, jismoniy tayyorgarlik dasturlarini ilmiy asoslangan metodologiyalar bilan integratsiyalashda muammolar, mashg‘ulot jarayonida zamonaviy texnologiyalardan yetarli darajada foydalanmaslik va sportchilarning individual ehtiyojlarini hisobga oladigan moslashuvchan yondashuvlarning yetishmasligi. Bu holat kurashchilarning xalqaro arenalardagi raqobatbardoshligiga salbiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin. Mazkur tadqiqot kurashchilarning jismoniy tayyorgarligi mavzusini chuqur o‘rganish va uni takomillashtirish bo‘yicha dolzarb yechimlarni taklif etish zaruriyatidan kelib chiqadi. Bugungi kunda, sportda raqobatning kuchayishi va musobaqalar intensivligining ortishi fonida, sportchilarning jismoniy tayyorgarligini ilmiy asoslangan va innovatsion yondashuvlar asosida optimallashtirish zarur. Mavjud o‘quv-mashg‘ulot dasturlari ko‘pincha an’anaviy metodologiyalarga asoslanib, individual xususiyatlar va zamonaviy sport fanining yutuqlarini yetarli darajada hisobga olmaydi. Bu esa sportchilarning potentsialini to‘liq ro‘yobga chiqarishga to‘sqinlik qiladi va jarohatlar xavfini oshiradi. Shu sababli, kurashchilarning jismoniy tayyorgarlik darajasini tizimli tahlil qilish, xalqaro tajribalarni o‘rganish hamda O‘zbekiston sharoitiga moslashtirilgan, samarali va barqaror takomillashtirish usullarini ishlab chiqish ushbu kurs ishining asosiy dolzarblik manbasidir. Mavzuning o‘rganilganlik darajasi bo‘yicha jahon olimlari tomonidan ko‘plab tadqiqotlar o‘tkazilgan. Xususan, J. S. Kravets (2018) plyometrik mashqlarning portlovchi kuchni rivojlantirishdagi samaradorligini isbotlagan [5]. T. V. Kononov (2019) kurashchilarning maxsus chidamliligini oshirishga qaratilgan intervall ...