KURS ISHI

KIRISH Jahon iqtisodiyotida kichik va o'rta biznes (KOB) sektori yalpi ichki mahsulot (YaIM)ning o'rtacha 50-70 foizini tashkil etadi va ishchi kuchining katta qismini jalb qiladi [1]. Masalan, Yevropa Ittifoqida KOB subyektlari korxonalar sonining 99.8 foizini, bandlikning esa 66.4 foizini ta'minlaydi [2]. O'zbekiston Respublikasida ham KOB sektorining rivojlanishi iqtisodiy o'sishning muhim omillaridan biri hisoblanadi; 2023-yil yakuniga ko'ra, KOB subyektlarining YaIMdagi ulushi 57.8 foizga yetdi [3]. Shu bilan birga, mamlakatda tadbirkorlik faoliyatini yanada kengaytirish, ya'ni "kursdan kursga o'tish" (scaling up) amaliyoti hozirgi kunda katta dolzarb muammolardan biri hisoblanadi. Ko'plab kichik biznes loyihalari barqaror o'sish bosqichiga chiqa olmay, cheklangan doirada faoliyat yuritmoqda. Bu esa mamlakat iqtisodiyotining to'liq salohiyatini ishga solishda jiddiy to'siqlarni yuzaga keltirmoqda. Xususan, moliyaviy resurslarga kirishning cheklanganligi, menejment malakalarining yetishmasligi va bozorlarni kengaytirish strategiyalarining zaifligi KOBlarni "o'sish tiqilinchiga" olib kelmoqda. Bu muammolarni tahlil qilish va ularga yechim topish iqtisodiyotning barqaror rivojlanishi uchun zarurdir. "Kursdan kursga o'tish" amaliyotini o'rganish borasida xalqaro miqyosda ko'plab tadqiqotlar olib borilgan. Masalan, professor D.F. Lall (1992) o'z ishlari bilan rivojlanayotgan mamlakatlarda kichik korxonalarning sanoatlashuv jarayonidagi rolini tadqiq etgan va ularning "scaling up" strategiyalariga e'tibor qaratgan [4]. K. Ramadani (2017) tadqiqotida KOB segmentining barqaror o'sishi uchun zarur bo'lgan moliyaviy mexanizmlar va innovatsion yondashuvlarning ahamiyatini ta'kidlagan [5]. Shuningdek, M. Porter (2008) raqobat strategiyalari doirasida korxonalarning bozor ulushini oshirish va o'zgaruvchan iqtisodiy sharoitlarga moslashuvchanligini tahlil qilgan [6]. X.L. Li va boshqalar (2020) innovatsiyalarni joriy etish orqali KOBlarning global bozorlarga chiqish imkoniyatlarini o'rganganlar [7]. O'zbekistonlik olimlar ham bu sohaga o'z hissasini qo'shgan. I.A. Karimova (2019) O'zbekistonda kichik biznesni qo'llab-quvvatlashning huquqiy va moliyaviy-iqtisodiy asoslarini tadqiq etgan [8]. Sh.M. G'aniyeva (2021) tadbirkorlikni rivojlantirishda klasterlarning rolini va ularning "scaling up" imkoniyatlarini tahlil qilgan [9]. N.T. Urazbayev (2020) esa O'zbekistonda ...