KURS ISHI

KIRISH 2023-yil holatiga ko'ra, global mobil keng polosali aloqa bozorining hajmi 863.4 milliard AQSH dollarini tashkil etib, 2030-yilga borib 1.5 trillion AQSH dollariga yetishi kutilmoqda [1]. Bu o‘sish sur’atlari asosan 4G (LTE) va 5G texnologiyalarining kengayishi, ma’lumotlar iste’molining ortishi hamda turli sohalarda raqamli transformatsiyaning jadallashishi bilan bog‘liqdir [2]. O‘zbekistonda esa mobil aloqa xizmatlaridan foydalanuvchilar soni 2024-yil boshiga qadar 35.5 milliondan oshgan bo‘lib [3], mobil internet abonentlarining umumiy soni 31.8 millionga yetgan [4]. Mamlakatimizda mobil internet penetratsiya darajasi 2023-yilda 85% ga yaqinlashgan holda, LTE texnologiyasi orqali uzatilayotgan ma'lumotlar hajmi har yili o'rtacha 25-30% ga o'sib bormoqda [5]. Bu ko'rsatkichlar LTE (4G) texnologiyasining ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishdagi muhim rolini yaqqol ko'rsatadi va uning barqaror ishlashi, samaradorligi hamda kelajakdagi takomillashuviga ehtiyoj yuqoriligini anglatadi. Mavjud LTE tarmoqlarining sig‘imini oshirish, xizmat sifatini (QoS) ta’minlash va energiya samaradorligini optimallashtirish bugungi kunda telekommunikatsiya sohasining eng dolzarb muammolaridan hisoblanadi. O‘zbekiston kabi rivojlanayotgan mamlakatlarda, ayniqsa, shaharlararo va qishloq hududlarida infratuzilmaning bir xil rivojlanmaganligi, spectrum resurslarining cheklanganligi hamda zamonaviy tarmoq arxitekturasi yechimlariga o‘tishdagi texnik va iqtisodiy qiyinchiliklar mavjud. Shu sababli, LTE texnologiyasining asosiy tamoyillarini chuqur tahlil qilish, tarmoq arxitekturasini optimallashtirish bo‘yicha amaliy tavsiyalar ishlab chiqish, shuningdek, dasturiy ta’minot tomonidan boshqariladigan tarmoqlar (SDN) va tarmoq funksiyalarini virtualizatsiya qilish (NFV) kabi innovatsion yechimlarni joriy etishga qaratilgan tadqiqotlar katta ilmiy va amaliy ahamiyat kasb etadi. LTE (4G) texnologiyasining nazariy asoslari va arxitekturasini o'rganish bo'yicha dunyo miqyosida ko'plab fundamental tadqiqotlar olib borilgan. Masalan, X. Li (2012) o'z ishida OFDMA va MIMO texnologiyalarining LTE tarmog'idagi samaradorligini matematik modellashtirish orqali isbotlab bergan va spektr samaradorligini oshirish mexanizmlarini taklif qilgan [6]. G. D. F. Valenza (2015) esa Evolved Packet Core (EPC) arxitekturasining asosiy komponentlarini batafsil tahlil qilib, uning masshtabliligi va moslashu ...