KURS ISHI

KIRISH 2023-yilda O'zbekistonning yalpi ichki mahsuloti (YaIM) 6% ga o'sdi va bu ko'rsatkich 2024-yilning birinchi choragida 6,2% ni tashkil etdi [1]. Bu iqtisodiy o'sish sur'atlari respublikada makroiqtisodiy barqarorlikni ta'minlash va mikroiqtisodiy agentlar faoliyatini rivojlantirishning dolzarbligini ko'rsatmoqda. Global miqyosda, jahon iqtisodiyoti 2023-yilda 3,0% ga o'sishi prognoz qilingan bo'lib, xalqaro savdo hajmi 2024-yilda 3,3% ga oshishi kutilmoqda [2]. Bu raqamlar makro va mikroiqtisodiy jarayonlarning o'zaro bog'liqligi va ularning mamlakatlar iqtisodiyotiga ta'sirini yanada chuqur tahlil qilish zaruratini taqozo etadi. O'zbekiston iqtisodiyotidagi tizimli islohotlar, xususan, bozor mexanizmlarini joriy etish va raqobatni kuchaytirishga qaratilgan harakatlar makroiqtisodiy ko'rsatkichlarga ijobiy ta'sir ko'rsatib, mikroiqtisodiy darajada esa tadbirkorlik faolligini oshirib kelmoqda [3]. Shu bilan birga, inflyatsiya darajasi 2023-yilda 9,0% ga yetganligi, ishsizlik esa 7,4% ni tashkil etganligi [1] makroiqtisodiy siyosatni optimallashtirish va mikroiqtisodiy samaradorlikni oshirish bo'yicha ilmiy asoslangan yechimlarni talab qiladi. Hozirgi globallashuv davrida jahon iqtisodiyotining o'zgaruvchan tabiati va tezkor raqobat muhiti makro va mikroiqtisodiy siyosatlarni doimiy ravishda qayta ko'rib chiqish va moslashtirishni taqozo etmoqda. Iqtisodiy tizimning barqaror rivojlanishini ta'minlash, aholi turmush darajasini oshirish va ijtimoiy-iqtisodiy tengsizlikni kamaytirishda makroiqtisodiy siyosatning samaradorligi hamda mikroiqtisodiy subyektlarning moslashuvchanligi hal qiluvchi rol o'ynaydi. Biroq, iqtisodiyotning turli darajalari o'rtasidagi murakkab aloqalarni to'liq tushunish, ularning samarali boshqarish mexanizmlarini ishlab chiqish va O'zbekiston sharoitiga moslashtirish bo'yicha hali to'liq hal etilmagan muammolar mavjud. Xususan, pul-kredit va fiskal siyosatning real iqtisodiyotga ta'sirini baholash, inflyatsion kutishlarni boshqarish hamda kichik va o'rta biznesning makroiqtisodiy shoklarga chidamliligini oshirish kabi masalalar chuqur ilmiy tadqiqotlarni talab qiladi [5]. Ushbu dolzarb masalalarning hal etilmaganligi ilmiy tadqiqotlar doirasida nazariy va amaliy asoslarni chuqurlashtirishni zarur qilib qo'yadi. Makroiqtisodiyot va mikroiqtisodiyot masalalari jahon ilmiy adabiyotida keng o'rganilgan. Jon Meynard Keyns [6] (1936) o' ...