KURS ISHI

KIRISH 2023-yilda Oʻzbekiston Respublikasida umumta’lim maktablari soni 10 200 dan oshib, ularda 6,6 milliondan ortiq oʻquvchi ta’lim olayotgani ma’lum qilindi [1]. Ushbu raqamlar ta’lim tizimining mamlakatdagi eng yirik ijtimoiy institut ekanligini koʻrsatadi va uning sifati bevosita yosh avlodning kelajagiga ta’sir qiladi. Shu bilan birga, UNICEF tomonidan oʻtkazilgan tadqiqotlarga koʻra, Oʻzbekistonda bolalar va oʻsmirlar oʻrtasida oʻquv motivatsiyasi pasayishi, ijtimoiy moslashuv muammolari hamda xulq-atvor deviantlari sezilarli darajada kuzatilmoqda, masalan, 15-18 yoshli oʻsmirlarning 18% i oʻqishga qiziqmasligini bildirgan [2]. Bunday holatlar oʻquvchilarning umumiy akademik koʻrsatkichlariga salbiy ta’sir koʻrsatib, keyinchalik ularning professional va shaxsiy hayotidagi muvaffaqiyatlariga toʻsqinlik qilishi mumkin. Shuning uchun, maktab oʻquvchilarini pedagogik diagnostika qilish orqali ularning rivojlanishidagi oʻziga xosliklarni, qobiliyatlarini, qiziqishlarini va ehtimoliy muammolarini erta aniqlash, tegishli korreksion choralarni ishlab chiqish bugungi kun ta’lim siyosatining eng muhim ustuvor yoʻnalishlaridan biridir. Mazkur tadqiqot mavzusi, ya’ni maktab oʻquvchilarini pedagogik diagnostika qilish metodlari, ayniqsa, hozirgi globallashuv va raqamli transformatsiya davrida juda dolzarbdir. Ta’lim tizimida shaxsga yoʻnaltirilgan yondashuvning ustuvorligi tobora ortib borayotgan bir paytda, har bir oʻquvchining individual xususiyatlarini chuqur anglash zaruriyati paydo boʻlmoqda. An’anaviy baholash usullari koʻpincha oʻquvchining haqiqiy salohiyatini toʻliq aks ettirmay, faqatgina bilimlarni qayta takrorlash qobiliyatini oʻlchaydi [3]. Bu esa oʻquvchilarning psixologik holati, qiziqishlari, qobiliyatlari va ijtimoiy adaptatsiya darajasi kabi muhim jihatlarni e’tibordan chetda qoldiradi. Pedagogik diagnostika tizimi esa bu boʻshliqlarni toʻldirib, ta’lim jarayonini yanada samaraliroq va maqsadliroq tashkil etishga yordam beradi. Diagnostika natijalari asosida oʻquvchilarning bilim, koʻnikma va malakalarini oshirish, ularning shaxsiy sifatlarini rivojlantirish hamda rivojlanishdagi sustliklarni oldini olish uchun korreksion ishlar olib borish imkoniyati yaratiladi [4]. Pedagogik diagnostika sohasidagi tadqiqotlar dunyo miqyosida uzoq yillardan beri olib borilmoqda. Masalan, J.Bruner (1960) oʻzining "Ta’lim jarayoni" nomli asarida bolaning kognit ...