KURS ISHI

KIRISH Global ta’lim tizimida diagnostika va baholash usullarining ahamiyati tobora ortib bormoqda, chunki bu jarayon ta’lim samaradorligini oshirish va o‘quvchilarning individual ehtiyojlarini qondirishda muhim rol o‘ynaydi. UNESCO ma’lumotlariga ko‘ra, 2023-yilda ta’lim tizimida diagnostik vositalar va ularni qo‘llashga yo‘naltirilgan sarmoyalar hajmi 20 milliard AQSH dollaridan oshib, har yili o‘rtacha 8-10% ga o‘sishi prognoz qilinmoqda [1]. O‘zbekistonda esa, Ta’lim sifatini nazorat qilish davlat inspeksiyasi ma’lumotlariga ko‘ra, so‘nggi besh yilda ta’lim diagnostikasi usullaridan foydalanish ko‘rsatkichi 45% ga yetgan, biroq bu ko‘rsatkich rivojlangan mamlakatlardagi 70-80% dan sezilarli darajada past hisoblanadi [2]. Ayniqsa, tarbiyaviy faoliyatda shaxsning psixologik xususiyatlarini, axloqiy qadriyatlarini va ijtimoiy ko‘nikmalarini baholashda standartlashtirilgan testlash usullaridan foydalanishning dolzarbligi kundan-kunga oshib bormoqda. Testlash usuli o‘quvchilarning tarbiyaviy jarayondagi yutuqlari, kamchiliklari va rivojlanish dinamikasini aniq va ob’ektiv baholash imkonini beradi. Bugungi kunda, tarbiyaviy faoliyatda testlash usulini qo‘llash orqali o‘quvchilarning shaxsiy-psixologik xususiyatlarini chuqur tahlil qilish, ularning tarbiyaviy ehtiyojlarini aniqlash va individual yondashuvni shakllantirish muhim ahamiyat kasb etadi. An’anaviy baholash usullari ko‘pincha sub’ektivlikka yo‘l ochib, o‘quvchilarning haqiqiy salohiyatini to‘liq ochib bera olmasligi sababli, zamonaviy testlash usullarini joriy etish zarurati paydo bo‘ladi [3]. O‘zbekiston ta’lim tizimida bu sohada hali ko‘plab hal etilmagan muammolar mavjud. Xususan, tarbiyaviy faoliyatda qo‘llaniladigan testlarning validlik va reliabillik darajasini oshirish, ularni milliy qadriyatlar va madaniy xususiyatlarga moslashtirish, shuningdek, test natijalarini korreksiya ishlarida samarali qo‘llash bo‘yicha aniq mexanizmlar va tavsiyalar yetarli darajada ishlab chiqilmagan. Ushbu kurs ishi aynan shu bo‘shliqlarni to‘ldirishga, tarbiyaviy faoliyatda testlash usulining nazariy va amaliy asoslarini chuqur o‘rganib, uning samaradorligini oshirish bo‘yicha amaliy tavsiyalar ishlab chiqishga qaratilgan. Mavzuning o'rganilganlik darajasi bo‘yicha jahon olimlari tomonidan ko‘plab tadqiqotlar olib borilgan. Jumladan, Li Cronbach (1951) o‘z tadqiqotlarida test nazariyasining asosiy tushunchalarin ...