KURS ISHI

KIRISH O'zbekistonda maktabgacha ta'lim bilan qamrab olingan bolalar soni 2017 yildagi 27,7% dan 2023 yilda 74% ga yetdi, bu o'sish tendensiyasi bolalarni maktabga tayyorlash tizimini takomillashtirish zaruratini ko'rsatadi [1]. Xususan, 2023 yilda maktabgacha ta'lim muassasalarida tasviriy faoliyat orqali berilayotgan ta'limning samaradorligi bo'yicha o'tkazilgan tadqiqotlar shuni ko'rsatadiki, bolalarning kognitiv rivojlanishi va mayda motorika ko'nikmalarini rivojlantirish darajasi o'rtacha 65% ni tashkil etadi, bu esa xalqaro standartlardan 10-15% pastroq [2]. Bu holat bolalarning maktabga tayyorgarlik darajasiga bevosita ta'sir ko'rsatib, keyingi bosqichdagi o'zlashtirishida qiyinchiliklarga olib kelishi mumkin. Tasviriy faoliyat, ayniqsa maktabgacha yoshdagi bolalarda, nafaqat ijodiy qobiliyatlarni, balki diqqat, xotira, tasavvur va ijodiy tafakkurni rivojlantirishda ham muhim rol o'ynaydi. Shu sababli, ushbu jarayonni ilmiy asoslangan metodikalar yordamida takomillashtirish dolzarb ahamiyat kasb etadi. Ushbu mavzu bugungi kunda ayniqsa dolzarbdir, chunki zamonaviy ta'lim tizimi bolalardan maktabga qadam qo'yishdan oldin nafaqat ma'lum bilimlar bazasiga ega bo'lishni, balki mustaqil fikrlash, ijodiy yondashuv va o'z his-tuyg'ularini ifodalash qobiliyatini ham talab qiladi. Maktabgacha ta'lim yoshidagi bolalarda tasviriy faoliyatni rivojlantirish orqali maktabga tayyorlash jarayonini yanada samaraliroq tashkil etish, ularning vizual idrokini, mayda motorikasini va kognitiv rivojlanishini optimallashtirish zarurati mavjud. Bugungi kunda mavjud dasturlarda tasviriy faoliyatning integratsiyalashgan yondashuvi yetarli darajada rivojlanmagan bo'lib, bu borada metodik ko'rsatmalar va amaliy tavsiyalar yetishmayapti. Bunday holat bolalarning maktabdagi muvaffaqiyatiga salbiy ta'sir ko'rsatishi mumkin, chunki maktabga tayyorlanmagan bolalar adaptatsiya jarayonida ko'proq qiyinchiliklarga duch kelishadi va o'qish motivatsiyasi pasayishi mumkin [3]. Mavzuning o'rganilganlik darajasi bo'yicha xorijiy olimlar orasida tasviriy faoliyatning bolalar rivojlanishidagi o'rni keng o'rganilgan. Masalan, L.S. Vygotskiy (1978) o'z tadqiqotlarida ijodiy faoliyatning bolaning aqliy rivojlanishidagi "yaqin rivojlanish zonasi" tamoyili orqali kognitiv rivojlanishga ta'sirini ko'rsatdi [4]. J. Piaget (1969) esa tasviriy faoliyatni bolaning kognitiv sxemalarini shakllantirish v ...