KURS ISHI

KIRISH Global miqyosda institutsional iqtisodiyot sohasidagi tadqiqotlar so‘nggi yillarda sezilarli darajada o‘sib, 2023-yilda bu yo‘nalishdagi ilmiy nashrlar soni 15% ga oshgani kuzatildi [1]. Xulq-atvor iqtisodiyoti bo‘yicha global bozor hajmi esa 2022-yilda 1.8 milliard dollarga yetib, 2028-yilga borib 3.5 milliard dollarni tashkil etishi prognoz qilinmoqda [2]. Markaziy Osiyo mintaqasi uchun ham iqtisodiy g‘oyalar evolyutsiyasini tahlil qilish, ayniqsa, barqaror rivojlanish va halol sanoat kabi yo‘nalishlarda dolzarb ahamiyat kasb etadi. O‘zbekistonda shariat tamoyillariga asoslangan moliyaviy xizmatlar bozori, ya’ni islom moliyasi sektori so‘nggi besh yilda o‘rtacha yillik 12% o‘sish sur’atini ko‘rsatib, 2023-yil yakuniga ko‘ra 500 million dollarga yaqin kapitalni tashkil etdi [3]. Bu ko‘rsatkichlar iqtisodiy faoliyatni tartibga soluvchi an’anaviy va zamonaviy yondashuvlarni o‘rganish va ularni mintaqa sharoitiga moslashtirishning naqadar muhimligini ko‘rsatadi. Bugungi kunda Markaziy Osiyo mamlakatlari iqtisodiyotida institutsional transformatsiyalar, raqamlashtirish jarayonlari va global iqtisodiy integratsiya sharoitida mutafakkirlar merosidagi iqtisodiy g‘oyalarning amaliy tatbiqi yangi imkoniyatlar ochmoqda. Markaziy Osiyo mutafakkirlarining iqtisodiy g‘oyalari zamonaviy iqtisodiy muammolarga, jumladan, barqaror rivojlanish, adolatli resurslar taqsimoti va institutsional islohotlarga yechim topishda beqiyos ahamiyatga ega. Ushbu tadqiqot bugungi kunda ham mintaqadagi iqtisodiy o‘sishni ta’minlash, ijtimoiy tengsizlikni kamaytirish va iqtisodiy tizimlar samaradorligini oshirishda mavjud bo‘lgan bo‘shliqlarni to‘ldirishga xizmat qiladi. Xususan, iqtisodiy taraqqiyotning chuqur ildizlariga ega bo‘lgan mintaqada, madaniy-tarixiy omillarning iqtisodiy qarorlar qabul qilishdagi rolini tushunish va institutsional tuzilmalarni takomillashtirish dolzarb muammolardan biridir. Shu bilan birga, halol sanoat va islom moliyasi kabi yo‘nalishlarning rivojlanishi nafaqat diniy va axloqiy qadriyatlarga mos keladi, balki yangi bozor segmentlarini yaratish va investitsiyalar jalb qilish uchun ham keng imkoniyatlar taqdim etadi. Mavjud tadqiqotlar ko‘pincha ushbu g‘oyalarni faqat tarixiy kontekstda o‘rganib, ularning zamonaviy iqtisodiy siyosatga integratsiyasi bo‘yicha aniq mexanizmlarni taklif etmaydi. Mavzuning o‘rganilganlik darajasi xalqaro miqyosda boy tarixg ...