KURS ISHI

KIRISH Oʻzbekiston Respublikasi Xalq taʼlimi vazirligi maʼlumotlariga koʻra, 2023-yil holatiga koʻra umumtaʼlim maktablarida matematika fanidan oʻzlashtirish koʻrsatkichlari hududlar kesimida oʻrtacha 68% ni tashkil etgan boʻlib, bu koʻrsatkich xalqaro PISA tadqiqotlarida Oʻzbekistonning matematika savodxonligi boʻyicha oʻrtacha ballini global oʻrtacha koʻrsatkichdan 40-50 ballga pastligini koʻrsatadi [1]. Xususan, yuqori sinf oʻquvchilari orasida murakkab matematik masalalarni mustaqil tahlil qilish va yechish koʻnikmasi yetarlicha rivojlanmagani taʼlim sifatini oshirish borasidagi dolzarb muammolardan biridir. Shu bilan birga, zamonaviy mehnat bozori va texnologik taraqqiyotga asoslangan iqtisodiyot matematik fikrlash, muammolarni mustaqil hal etish va tanqidiy tahlil qobiliyatiga ega mutaxassislarga boʻlgan talabni tobora oshirmoqda. Masalan, DSc tadqiqotlari natijalariga koʻra, Oʻzbekistondagi sanoat korxonalari va IT-kompaniyalarining 70% dan ortigʻi [2] matematik bilimlarni amaliy vaziyatlarda qoʻllay oladigan bitiruvchilarga ehtiyoj sezishini bildirgan, bu esa mustaqil ishlash koʻnikmasining nafaqat akademik, balki iqtisodiy ahamiyatini ham koʻrsatadi. Bugungi tez oʻzgaruvchan dunyoda shaxsning doimiy ravishda yangi bilimlarni mustaqil oʻzlashtirishi va mavjud muammolarga yechim topishi uning raqobatbardoshligini belgilovchi asosiy omillardan biridir. Matematika fanida mustaqil ishlash koʻnikmasini rivojlantirish nafaqat aniq fanlarga qiziqishni orttiradi, balki oʻquvchilarda intizom, masʼuliyat, ijodkorlik va mantiqiy fikrlash kabi qobiliyatlarni ham shakllantiradi. Shu sababli, taʼlim jarayonida oʻquvchilarni oʻz-oʻzini boshqariladigan oʻrganishga oʻrgatish, ularga matematik muammolarni yechishda faol ishtirok etish imkoniyatlarini yaratish hamda taʼlim-tarbiya jarayonida ularning shaxsiy qobiliyatlarini maksimal darajada ochishga xizmat qiladigan samarali usullarni ishlab chiqish va amaliyotga tatbiq etish juda muhimdir. Chunki, anʼanaviy taʼlim uslublari koʻpincha oʻquvchilarni passiv tinglovchiga aylantirib, ularda mustaqil izlanish va ijodiy yondashuvni cheklab qoʻyishi mumkin [3]. Matematika oʻqitish metodikasida oʻquvchilarning mustaqil ishlash koʻnikmasini rivojlantirish masalalari xalqaro miqyosda koʻplab olimlar tomonidan chuqur oʻrganilgan. Jumladan, **Zimmerman, B. J.** (1990) oʻzining "Oʻz-oʻzini boshqariladigan oʻrganish (Self-regula ...