KURS ISHI

KIRISH 2023-yilda kiberxavfsizlik bozori global miqyosda 172,3 milliard dollarni tashkil etdi va 2028-yilga borib 315,6 milliard dollarga yetishi prognoz qilinmoqda, bu esa yillik o'rtacha 12,8% o'sishni anglatadi [1]. O'zbekistonda esa 2023-yilda kiberxavfsizlikka oid 105 mingdan ortiq kiberhujum qayd etilgan bo'lib, bu 2022-yilga nisbatan 30% ga ko'pdir [2]. Xususan, korporativ tarmoqlarga qilingan ruxsatsiz kirish urinishlari va ma'lumotlar sizib chiqishi holatlari 25% ga oshgan [3]. Bu raqamlar axborot xavfsizligini ta'minlashning naqadar dolzarb masala ekanligini yaqqol ko'rsatib turibdi. Korporativ tarmoqlarda axborotdan ruxsatsiz foydalanish nafaqat moliyaviy yo'qotishlarga, balki kompaniyaning obro'siga putur yetkazish, intellektual mulkni o'g'irlash va hatto operatsion faoliyatni to'xtatib qo'yish kabi jiddiy oqibatlarga olib kelishi mumkin [4]. Bugungi raqamli iqtisodiyot sharoitida korporativ tarmoqlar nafaqat muhim biznes jarayonlarini qo'llab-quvvatlaydi, balki juda qimmatli va maxfiy ma'lumotlarni ham saqlaydi. Axborot texnologiyalarining jadal rivojlanishi bilan birga kiberhujumlar ham tobora murakkablashib, ko'lami kengayib bormoqda. Fidoiy kiberjinoyatchilar nafaqat murakkab dasturiy ta'minot zaifliklaridan, balki ijtimoiy injeneriya usullaridan ham faol foydalanmoqda. Korporativ tarmoqlarda axborot xavfsizligini ta'minlashda mavjud texnik vositalar, dasturiy ta'minotlar va protokollarni doimiy ravishda takomillashtirib borish zarurati ortmoqda [5]. Ayniqsa, Sun'iy intellekt va mashinani o'rganishga asoslangan yangi tahdidlarni aniqlash va ularga qarshi kurashishda an'anaviy xavfsizlik yechimlari yetarli emasligi kuzatilmoqda [6]. Shu bois, mazkur tadqiqot ushbu sohadagi hal etilmagan muammolarga e'tibor qaratib, yangi yechimlarni taklif etishga qaratilgan. Mavzuning o'rganilganlik darajasi bo'yicha jahon olimlari tomonidan salmoqli ishlar amalga oshirilgan. Masalan, K. K. Sinyukov (2018) o'z tadqiqotida korporativ tarmoqlarda axborot xavfsizligini ta'minlashning nazariy asoslarini va xavfsizlik siyosatini ishlab chiqish metodologiyasini taklif etgan [7]. D. R. Stalling (2020) esa kiberxavfsizlik tahdidlarini aniqlash va ularga qarshi kurashishda mashinani o'rganish algoritmlarining samaradorligini o'rgangan va IDS/IPS tizimlarini takomillashtirish bo'yicha yangi modellarni ishlab chiqqan [8]. J. X. Kim (2021) blokcheyn texnologiyasini ko ...