KURS ISHI

KIRISH O'zbekiston Respublikasida maxsus ta'limga muhtoj bolalar soni yildan-yilga ortib bormoqda, Xalq ta’limi vazirligi (hozirgi Maktabgacha va maktab ta’limi vazirligi) ma’lumotlariga ko‘ra, 2023-yilda jami o‘quvchilarning taxminan 2,5 foizini maxsus ta’lim ehtiyojlari bo‘lgan bolalar tashkil etgan [1]. Ushbu toifadagi bolalarning aksariyati disleksiya (o‘qish qobiliyatining buzilishi) va disgrafiya (yozish qobiliyatining buzilishi) kabi o‘ziga xos o‘quv qiyinchiliklariga duch keladi, bu esa ularning grammatik va to‘g‘ri yozuv ko‘nikmalarini o‘zlashtirishida jiddiy to‘siqlarni yuzaga keltiradi [2]. Grammatik va to‘g‘ri yozuv ko‘nikmalarini egallash nafaqat ona tili fanini o‘zlashtirish, balki boshqa fanlarni samarali o‘rganish, shuningdek, kundalik hayotda samarali muloqot qilish uchun fundamental ahamiyatga ega. Maxsus maktablarda ona tili darslarini o‘qitish metodikalarini takomillashtirish orqali, ushbu o‘quvchilarning umumta’lim tizimiga integratsiyalashuvi (inklyuziv ta’lim) va kelajakda jamiyatda munosib o‘rin egallashlari uchun mustahkam asos yaratish mumkin [3]. Bugungi kunda maxsus maktablarda grammatik va to‘g‘ri yozuvni o‘rgatishda umumiy ta’lim metodikalaridan foydalanish amaliyoti keng tarqalgan bo‘lib, bu maxsus ehtiyojli o‘quvchilarning individual xususiyatlarini yetarli darajada inobatga olmaydi. Natijada, ushbu o‘quvchilarning grammatik va imloviy savodxonlik darajasi past bo‘lib qolmoqda, bu esa ularning ta’lim olish jarayonida qiyinchiliklarni kuchaytiradi va o‘quv motivatsiyasini pasaytiradi [4]. Masalan, O‘zbekistondagi maxsus maktab bitiruvchilarining yozma nutqida imloviy xatolar o‘rtacha 30-40% ni tashkil etishi qayd etilgan [5]. Shuningdek, zamonaviy neyropedagogika va kognitivistik nazariyalar asosida ishlab chiqilgan differensial yondashuvlarning yetishmasligi ham dolzarb muammo hisoblanadi. Tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, maxsus maktablarda o‘qitish sifatini oshirish, o‘quvchilarning o‘zlashtirish ko‘rsatkichlarini o‘rtacha 15-20% ga oshirishi mumkin [6]. Shu bois, maxsus maktablarda grammatik va to‘g‘ri yozuv darslarini o‘rgatish samaradorligini oshirishga qaratilgan innovatsion metodikalar va amaliy tavsiyalar ishlab chiqish bugungi kunning eng dolzarb vazifalaridan biridir. Mavzuning o‘rganilganlik darajasiga kelsak, maxsus pedagogika va nutq buzilishlarini o‘rganish yo‘nalishida jahon olimlari tomonidan salmoqli ishlar a ...