KURS ISHI

KIRISH Menejment bugungi kunda har qanday tashkilotning muvaffaqiyatini belgilaydigan asosiy omillardan biri bo'lib, resurslardan samarali foydalanish, maqsadlarga erishish va raqobatbardoshlikni ta'minlashda hal qiluvchi rol o'ynaydi. O'zbekistonda iqtisodiy islohotlarning jadallashuvi sharoitida, menejment samaradorligini oshirish masalasi ayniqsa dolzarb bo'lib bormoqda. O'zbekiston Respublikasi Statistika agentligi ma'lumotlariga ko'ra, mamlakatimiz yalpi ichki mahsuloti (YaIM) 2023-yilda 6% ga o'sgan [1], bu iqtisodiyotning dinamik rivojlanishidan dalolat beradi. Biroq, bu o'sish sur'atlarini barqaror ushlab turish va xalqaro bozordagi raqobatbardoshlikni oshirish uchun korxonalarda menejment tamoyillarini takomillashtirish zarurati yaqqol ko'rinib turibdi. Xususan, kichik va o'rta biznes subyektlarining umumiy YaIMdagi ulushi 2023-yilda 55% ni tashkil etgan bo'lsa-da [1], ularning aksariyatida zamonaviy menejment amaliyotlarini joriy etish orqali ishlab chiqarish samaradorligini o'rtacha 15-20% ga oshirish imkoniyati mavjudligi ekspertlar tomonidan qayd etiladi [2]. Menejment faoliyatini takomillashtirish, tashkilotlarning strategik maqsadlariga erishish va iqtisodiy barqarorlikni ta'minlash uchun hal qiluvchi ahamiyatga ega. Global menejment nazariyasi va amaliyotining rivojlanishida yangi yondashuvlar, masalan, Lean, Agile va raqamli transformatsiya prinsiplari tobora muhim rol o'ynamoqda. Shu bilan birga, O'zbekiston kontekstida, mahalliy biznes muhitining o'ziga xos xususiyatlarini inobatga olgan holda, mavjud menejment tamoyillarini qayta ko'rib chiqish va ularni takomillashtirish, ayniqsa, bozor iqtisodiyoti sharoitida yuzaga kelayotgan moliyaviy barqarorlik, kadrlar boshqaruvi va innovatsion rivojlanish kabi muammolarni hal etishda muhim hisoblanadi. Tadqiqotlar shuni ko'rsatadiki, samarali menejment tizimiga ega korxonalar o'z xarajatlarini 10-12% ga kamaytirishi va foydani 8-10% ga oshirishi mumkin [3], bu esa mamlakat iqtisodiyotining barqaror o'sishi uchun muhim zamin yaratadi. Menejment va uning tamoyillari masalasi dunyo olimlari tomonidan keng o'rganilgan. F. Teylor o'zining "Ilmiy menejment tamoyillari" (1911) asarida mehnatni ratsional tashkil etish va samaradorlikni oshirish bo'yicha ilmiy yondashuvlarni asoslab bergan, bu esa menejmentning fundamental asoslaridan biriga aylangan [8]. A. Fayol "Sanoat va umumiy boshqaruv" (1916) asa ...