KURS ISHI

KIRISH O'zbekiston Respublikasida metall konstruksiyalar, infratuzilma ob'ektlari va sanoat uskunalarining korroziya tufayli yemirilishi har yili mamlakat iqtisodiyotiga sezilarli zarar yetkazadi. O'zbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi tomonidan e'lon qilingan ma'lumotlarga ko'ra, korroziyadan kelib chiqadigan umumiy iqtisodiy yo'qotishlar yalpi ichki mahsulotning (YAIM) taxminan 2-3% ini tashkil etadi [1]. Bu esa har yili bir necha o'nlab trillion so'mga teng miqdordagi mablag'ning yo'qotilishini anglatadi. Xususan, neft-gaz sanoatida quvurlarning korroziyasi sababli mahsulot yo'qotishlari va ta'mirlash xarajatlari umumiy ekspluatatsiya xarajatlarining 25-30% iga yetishi mumkin [2]. Energetika sohasida esa elektr uzatish liniyalari va issiqlik ta'minoti tizimlaridagi metall qismlarning yemirilishi elektr va issiqlik energiyasining uzilishlariga, avariyalarga olib kelib, yiliga o'rtacha 150-200 milliard so'm miqdorida qo'shimcha xarajatlarni keltirib chiqaradi [3]. Jahon miqyosida esa korroziya tufayli yo'qotishlar global YAIMning 3,4% ini tashkil etadi, bu esa yillik 2,5 trillion AQSh dollaridan ziyod mablag'ga tengdir [4]. Shu sababli, metallarni korroziyadan himoya qilish masalasi iqtisodiy barqarorlikni ta'minlash, resurslarni tejash va sanoat ob'ektlarining xavfsizligini oshirishda ustuvor ahamiyat kasb etadi. Ushbu mavzu bugungi kunda ayniqsa dolzarb bo'lib, uning ahamiyati bir qancha omillar bilan belgilanadi. Birinchidan, O'zbekistonning sanoatlashish jarayoni, yirik infratuzilma loyihalari (masalan, yo'l qurilishi, energetika inshootlari, kimyo zavodlari) va qishloq xo'jaligini rivojlantirish dasturlari metall konstruksiyalarga bo'lgan talabni oshirmoqda. Bu esa ularning uzoq muddatli xizmat qilishini ta'minlash uchun samarali himoya usullarini joriy etishni taqozo etadi. Ikkinchidan, atmosfera ifloslanishi, yuqori namlik va agresiv muhitlar kabi tashqi omillar ta'siri ostida korroziya jarayonlari tezlashmoqda [5]. Uchinichidan, an'anaviy himoya usullari (masalan, bo'yoq qoplamalari) ko'pincha cheklangan samaradorlikka ega bo'lib, ular uzoq muddatli himoyani ta'minlay olmaydi yoki muntazam yangilashni talab qiladi, bu esa qo'shimcha xarajatlarga olib keladi [6]. To'rtinchidan, zamonaviy ishlab chiqarishda yuqori texnologiyali materiallar va murakkab qotishmalardan foydalanish korroziyadan himoya qilishga yangicha yondashuvlarni t ...