KURS ISHI

KIRISH Metallarning korroziyasi zamonaviy sanoat, energetika va infratuzilma sohalari uchun global miqyosda ham, Oʻzbekiston Respublikasi kontekstida ham jiddiy iqtisodiy va texnologik muammolarni keltirib chiqarmoqda. Oʻzbekiston Respublikasi Statistika agentligi (2023) maʼlumotlariga koʻra, mamlakatimizda metall konstruksiyalar va uskunalarning korroziya tufayli yillik iqtisodiy yoʻqotishlari yalpi ichki mahsulotning taxminan 2-3 foizini tashkil etadi, bu 2022-yil holatiga koʻra 1,5 milliard AQSh dollaridan ortiq mablagʻni anglatadi [1]. Xususan, neft-gaz, kimyo, energetika va transport kabi strategik tarmoqlarda metalllarning yemirilishi ishlab chiqarish samaradorligini pasaytiradi, avariya xavfini oshiradi va qimmatbaho taʼmirlash yoki almashtirish ishlariga olib keladi. Jahon Korroziya Tashkiloti (WCO)ning 2022-yilgi hisobotiga koʻra, global miqyosda korroziya har yili 2,5 trillion AQSh dollari miqdoridagi yoʻqotishlarga sabab boʻladi, bu global yalpi ichki mahsulotning taxminan 3,4 foizini tashkil etadi [2]. Bu raqamlar metallar korroziyasiga qarshi samarali kurashishning nafaqat iqtisodiy, balki ekologik va ijtimoiy jihatdan ham dolzarb ekanligini koʻrsatadi, chunki resurslar sarfi va ifloslanish darajasi ham oshadi. Mavzuning dolzarbligi shundaki, metall konstruktsiyalarning xizmat muddatini uzaytirish, ishlab chiqarish xarajatlarini kamaytirish va atrof-muhitga taʼsirini minimallashtirish bugungi kunda har qachongidan ham muhim ahamiyat kasb etmoqda. Oʻzbekistonning investitsion jozibadorligini oshirish va sanoatni modernizatsiya qilish boʻyicha olib borilayotgan keng koʻlamli islohotlar doirasida, yangi zavodlar, sanoat majmualari, transport infratuzilmasi va energetika obyektlari qurilmoqda. Bu obyektlarning uzoq muddatli va ishonchli ishlashini taʼminlash metallarni korroziyadan himoya qilish usullarini doimiy ravishda takomillashtirishni talab qiladi. Mavjud korroziyadan himoya qilish usullari, ayniqsa elektrokimyoviy usullar, yuqori samaradorlik va iqtisodiy tejamkorlikni taʼminlash salohiyatiga ega boʻlsa-da, ularning qoʻllanilishi, optimallashuvi va monitoringi bilan bogʻliq bir qator hal etilmagan muammolar mavjud. Xususan, mahalliy sharoitlarga moslashgan, yuqori harorat, bosim va agressiv muhitlarda barqaror ishlaydigan elektrokimyoviy himoya tizimlarini ishlab chiqish va joriy etish zarurati dolzarb boʻlib qolmoqda. Bundan tashqari, ush ...