KURS ISHI

KIRISH O‘zbekiston Respublikasi Statistika agentligi ma’lumotlariga ko‘ra, 2023-yilda mamlakat yalpi ichki mahsuloti (YaIM) 89,2 milliard dollarni tashkil etib [1], 2022-yilga nisbatan 6,0% o‘sishni qayd etdi [2]. Bu o‘sish sur’ati so‘nggi yillarda kuzatilgan barqaror iqtisodiy rivojlanish tendensiyasini aks ettiradi va Jahon banki prognozlariga ko‘ra, 2024-yilda ham ijobiy dinamika saqlanib qolishi kutilmoqda [3]. Xususan, 2023-yilda sanoat ishlab chiqarishi hajmi 5,5% ga [4], xizmat ko‘rsatish sohasi esa 6,8% ga kengaygan bo‘lsa [5], qishloq xo‘jaligi sektori 4,1% o‘sishni ta’minladi [6]. Shuningdek, mamlakatga kiritilgan to‘g‘ridan-to‘g‘ri xorijiy investitsiyalar hajmi 2023-yilda 9,8 milliard dollarga yetib [7], milliy iqtisodiyotning investitsion jozibadorligi oshganidan dalolat beradi. Biroq, Jahon Iqtisodiy Forumi hisobotlariga ko‘ra, globallashuv sharoitida iqtisodiy o‘sishni barqarorlashtirish, yuqori qo‘shilgan qiymatga ega mahsulotlar ishlab chiqarishni ko‘paytirish va raqobatbardoshlikni oshirish milliy iqtisodiyot oldida turgan dolzarb vazifalardan hisoblanadi [8]. Bugungi kunda milliy iqtisodiyotni shakllantirish va uni barqaror rivojlantirish nafaqat iqtisodiy o‘sishni ta’minlash, balki aholi farovonligini oshirish, ijtimoiy adolatni ta’minlash va mamlakatning xalqaro miqyosdagi mavqeini mustahkamlash uchun ham muhim ahamiyat kasb etmoqda. Garchi O‘zbekistonda bu borada sezilarli ijobiy o‘zgarishlar kuzatilayotgan bo‘lsa-da, makroiqtisodiy barqarorlikni saqlash, institutsional islohotlarni chuqurlashtirish, raqamli transformatsiyani jadallashtirish va "yashil iqtisodiyot" prinsiplarini joriy etish kabi yo‘nalishlarda bir qator hal etilmagan muammolar mavjud [9]. Xususan, iqtisodiyotning ba’zi tarmoqlarida hali ham eskirgan texnologiyalar ulushi yuqori bo‘lib, bu ishlab chiqarish samaradorligiga salbiy ta’sir ko‘rsatmoqda. Kichik va o‘rta biznesni qo‘llab-quvvatlash mexanizmlarini takomillashtirish, hududiy rivojlanishdagi nomutanosibliklarni bartaraf etish hamda ilm-fan va innovatsiyalarni iqtisodiyotga integratsiyalash jarayonlari yanada chuqur tadqiqotlarni talab qiladi. Mavzuning o‘rganilganlik darajasi bo‘yicha jahon iqtisodiyot fanida ko‘plab olimlar milliy iqtisodiyotning shakllanishi va rivojlanishiga doir qimmatli nazariy va amaliy tadqiqotlar olib borganlar. Jon Meynard Keyns (1936) o‘zining "Bandlik, foiz va pulning umumiy nazariya ...