KURS ISHI

KIRISH O'zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 28-yanvardagi "2022-2026 yillarga mo'ljallangan Yangi O'zbekistonning taraqqiyot strategiyasi to'g'risida"gi PF-60-sonli Farmonida ta'lim tizimini raqamlashtirish, ilg'or xorijiy tajribalarni joriy etish va fundamental fanlar salohiyatini oshirishga alohida e'tibor qaratilgan [1]. So'nggi besh yilda mamlakatimizda oliy ta'lim muassasalarining ilmiy-tadqiqot ishlari hajmi 18% ga oshgan bo'lib, xususan, aniq fanlar yo'nalishida nashr etilgan ilmiy maqolalar soni 2023-yilda 2018-yilga nisbatan 25% o'sganligi kuzatilmoqda [2]. Jahon miqyosida esa, matematik model lashtirish va algoritmik tahlillar bozorining yillik o'sish sur'ati 12% dan ortiqni tashkil etmoqda, bu esa matematika va uning fundamental tushunchalariga asoslangan tadqiqotlarga bo'lgan ehtiyojni kuchaytiradi [3]. Monoton ketma-ketliklar va ularning limitlari Hisob (Calculus) fanining asosiy ustunlaridan biri bo'lib, ularni chuqur o'zlashtirish zamonaviy muhandislik, iqtisodiyot, informatika va fizika kabi sohalarda murakkab tizimlarni modellashtirish, optimallashtirish va prognozlash uchun fundamental ahamiyat kasb etadi [4]. Mazkur mavzuning bugungi kundagi dolzarbligi nafaqat nazariy matematik tushunchalarni o'zlashtirishda, balki ularni real hayotiy jarayonlarga tatbiq etishda ham namoyon bo'ladi. Masalan, iqtisodiy modellarda investitsiyalar o'sish dinamikasini, moliyaviy bozorlardagi narxlar o'zgarishini yoki populyatsiya dinamikasini tahlil qilishda monoton ketma-ketliklar va limitlar nazariyasi asosiy vositalardan biri hisoblanadi [5]. Biroq, O'zbekiston kontekstida ushbu nazariy bilimlarni amaliy muammolarni yechishga tatbiq etishda metodologik yondashuvlarning etarli emasligi, shuningdek, mahalliy mutaxassislarning xalqaro tajriba bilan integratsiyasida ma'lum bo'shliqlar mavjud [6]. Ayniqsa, ta'lim jarayonida ushbu murakkab tushunchalarni o'qitish metodikasini takomillashtirish va ularni talabalar tomonidan chuqur o'zlashtirilishini ta'minlash borasida hal etilmagan muammolar ko'plab bahs-munozaralarga sabab bo'lmoqda. Mavzuning o'rganilganlik darajasi xalqaro va milliy miqyosda keng qamrovli tadqiqotlarga ega. Hisobning asoschilaridan biri Isaak Nyuton (17-asr) va Gotfrid Leybnits (17-asr) ketma-ketliklar va ularning limitlari tushunchalariga oid dastlabki konsepsiyalarni ishlab chiqqanlar [7]. Keyinchalik, Bernxard Boltsano (19-a ...