KURS ISHI

KIRISH Mustaqil O‘zbekiston davlatining tashkil topishi va uning rivojlanish bosqichlari zamonaviy O‘zbekiston tarixi fanining eng dolzarb masalalaridan biridir. O‘zbekiston Respublikasi Davlat statistika qo‘mitasining 2023-yilgi maʼlumotlariga ko‘ra, mamlakatning mustaqillik yillaridagi yalpi ichki mahsuloti (YAIM) hajmi qariyb 11 barobarga oshgan bo‘lsa [1], aholi jon boshiga to‘g‘ri keladigan YAIM ko‘rsatkichi 1500 dollardan 2800 dollarga yetdi [1]. Bu davr ichida qonunchilik bazasi butunlay yangidan shakllantirildi, yaʼni 400 dan ortiq qonunlar, 500 dan ortiq Prezident farmonlari va qarorlari qabul qilindi, bu davlat qurilishining huquqiy asoslarini mustahkamladi [2]. Ijtimoiy-siyosiy va iqtisodiy islohotlar natijasida ochiq bozor iqtisodiyotiga asoslangan davlat barpo etildi, xususan, O‘zbekistonning jahon iqtisodiyotidagi ulushi oxirgi o‘n yillikda 0.05% dan 0.08% ga ko‘tarildi, bu iqtisodiy aloqalarning kengayganini ko‘rsatadi [3]. Ushbu ko‘rsatkichlar mustaqillikning iqtisodiy va siyosiy jihatdan qanchalik samarali bo‘lganini yaqqol namoyon etadi va davlat qurilishi jarayonlarining tarixiy ahamiyatini yana bir bor tasdiqlaydi. Hozirgi globallashuv va regional integratsiya sharoitida Mustaqil O‘zbekiston davlatining tashkil topishi tarixi nafaqat mamlakatning o‘ziga, balki butun Markaziy Osiyo mintaqasi va xalqaro hamjamiyat uchun ham muhim ahamiyat kasb etadi. Sovet ittifoqi parchalanganidan keyin O‘zbekiston o‘z taraqqiyot yo‘lini tanlashda qator muammolarga duch keldi: iqtisodiy mustaqillikni taʼminlash, milliy davlat qurilishini amalga oshirish, demokratik institutlarni shakllantirish va xalqaro maydonda o‘z o‘rnini topish kabi masalalar hal qilinishi lozim edi. Ayniqsa, milliy g‘oyani shakllantirish, mustaqil tashqi siyosatni olib borish va aholining turli qatlamlari manfaatlarini uyg‘unlashtirish kabi vazifalar bugungi kungacha o‘z dolzarbligini yo‘qotgani yo‘q. Bu jarayonlarni chuqur tahlil qilish va ulardan saboq chiqarish hozirgi O‘zbekistonning kelajakdagi rivojlanish strategiyalarini ishlab chiqishda fundamental asos bo‘lib xizmat qiladi, shuningdek, boshqa postsovet davlatlari uchun ham qimmatli tajriba manbai bo‘lishi mumkin. Mavzuning o‘rganilganlik darajasiga kelsak, xalqaro miqyosda davlat qurilishi, suverenitet va postkolonializm nazariyalari bo‘yicha ko‘plab tadqiqotlar olib borilgan. Deyvid Istern (David Easton, 1965) o‘zining “S ...