KURS ISHI

KIRISH O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 12-dekabrdagi "Raqamli texnologiyalar sohasida mutaxassislarni tayyorlash tizimini takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida"gi PQ-446-sonli qarori [1] va 2023-yil 11-apreldagi "Oliy ta’lim muassasalarida ta’lim jarayonlarini raqamlashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida"gi PQ-123-sonli qarori [2] doirasida axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini joriy etishga alohida e’tibor qaratilmoqda. Oliy ta’lim muassasalarida davomatni avtomatlashtirishga bo‘lgan ehtiyoj ushbu tashabbuslarning muhim tarkibiy qismi bo‘lib, talabalar davomatini nazorat qilish dasturlarini ishlab chiqishga oid tadqiqotlarning dolzarbligini oshiradi. O‘zbekistonda 2023-yilda raqamli iqtisodiyotning yalpi ichki mahsulotdagi ulushi 5.1% ga yetgan bo‘lib, bu ko‘rsatkich 2020-yildagi 2.5% ga nisbatan ikki baravar o‘sganini ko‘rsatadi [3]. Ushbu o‘sish, raqamli yechimlarga bo‘lgan talabni ham, ularning ta’lim sohasida qo‘llanilishi imkoniyatlarini ham oshiradi. O‘zbekiston Respublikasi Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi ma’lumotlariga ko‘ra, 2023-2024 o‘quv yilida mamlakat oliy ta’lim muassasalarida 1.3 milliondan ortiq talaba tahsil olmoqda [4]. Bu talabalar kontingentining kattaligi davomatni an’anaviy usullarda nazorat qilishda sezilarli resurslar va vaqt talab qilishini anglatadi, bu esa o‘quv jarayonining samaradorligini pasaytiradi. Shu sababli, obyektga yo‘naltirilgan dasturlash asosida davomatni avtomatlashtirish tizimini ishlab chiqish dolzarb hisoblanadi. Bugungi kunda ta’lim jarayonlarida talabalar davomatini nazorat qilish va baholashda bir qator muammolar mavjud. An’anaviy qog‘oz asosidagi tizimlar ko‘p vaqtni talab qiladi, ma’lumotlarning noto‘g‘ri kiritilishi xavfi yuqori bo‘ladi hamda olingan ma’lumotlarni tahlil qilish va hisobot tayyorlash qiyinchilik tug‘diradi [5]. Elektron jurnallar va ba’zi oddiy tizimlar mavjud bo‘lsa-da, ularning ko‘pchiligi obyektga yo‘naltirilgan dasturlash (OYD) prinsiplariga to‘liq asoslanmaganligi sababli kengaytiriluvchanlik, moslashuvchanlik va texnik xavfsizlik jihatidan cheklovlarga ega [6]. OQD prinsiplarini qo‘llagan holda yaratilgan dasturlar murakkabligi va o‘zgaruvchan talablarga tez moslasha olishi bilan ajralib turadi. Ayniqsa, talabalarning o‘zlashtirishini oshirishda davomat muhim ko‘rsatkich bo‘lib xizmat qiladi, ammo mavjud tizimlarda davomat ma’lumotlari o‘quv ...