KURS ISHI

KIRISH O'zbekiston Respublikasida oliy ta'lim muassasalarining ilmiy-tadqiqot faoliyatini rivojlantirishga qaratilgan investitsiyalar 2023-yilda 1.2 trillion so'mga yetdi, bu so'nggi besh yilda 45% o'sishni tashkil etdi [1]. Fan va texnika sohasidagi davlat dasturlariga ajratilgan mablag'lar esa shu davrda 2.8 barobar oshib, 2023-yilda 3.5 trillion so'mni tashkil qildi [2]. Matematika va uning ilovalari, jumladan, algebra va chiziqli algebra kabi fundamental fanlar mazkur rivojlanishning asosi hisoblanadi. Xususan, global miqyosda sun'iy intellekt, mashinani o'rganish va katta ma'lumotlar tahlili bozorining yillik o'sish sur'ati 30% dan oshib, 2024-yilda 350 milliard dollardan yuqori ko'rsatkichni qayd etishi kutilmoqda [3]. Bu sohalarning barchasi o'lchamli chiziqli vektor fazolar nazariyasiga tayanadi. O'zbekistonning raqamli iqtisodiyotni shakllantirish va mahalliy IT-mutaxassislarni tayyorlash strategiyasi doirasida ushbu fundamental tushunchalarni chuqur o'rganish va ularni amaliy masalalarni yechishga tatbiq etish zaruriyati yaqqol ko'rinib turibdi. O'lchamli chiziqli vektor fazolar nazariyasi faqatgina nazariy matematika bilan chegaralanib qolmay, balki fizika, muhandislik, iqtisodiyot va kompyuter fanlarida ham keng qo'llaniladi. Jumladan, kvant mexanikasida holat vektorlarini, kompyuter grafikasi va robototexnikada transformatsiyalarni, iqtisodiyotda optimallashtirish modellarini hamda ma'lumotlar tahlilida o'lchamlarni kamaytirish usullarini tushunish va qo'llashda uning o'rni beqiyosdir. Shu sababli, mazkur nazariyani chuqur o'rganish, uning asosiy tushunchalari, xususiyatlari va amaliy qo'llanishlarini har tomonlama tahlil qilish zamonaviy fan va texnikaning rivojlanishi uchun muhim hisoblanadi. Mavjud adabiyotlarda nazariy asoslar yetarli darajada berilgan bo'lsada, ularni O'zbekistonning o'ziga xos ta'lim va amaliy ehtiyojlariga moslashtirish, shu bilan birga, zamonaviy axborot texnologiyalari kontekstida qo'llash bo'yicha kompleks yondashuvlar yetishmasligi sezilmoqda. Ayniqsa, oliy ta'limda ushbu mavzuni chuqurlashtirilgan holda o'qitish va amaliy ko'nikmalarni shakllantirish bo'yicha metodologik tavsiyalar hamon dolzarb muammolardan biridir. Mavzuning o'rganilganlik darajasini tahlil qiladigan bo'lsak, o'lchamli chiziqli vektor fazolar nazariyasi jahon ilm-fanida uzoq yillardan buyon tadqiq qilinib kelinmoqda. Hermann Grassmann (1844) o'z ...