KURS ISHI

KIRISH 2023-yilda global onlayn xizmatlar bozori hajmi 6,8 trillion AQSH dollariga yetdi va 2024-2032 yillarda yillik o'rtacha 12,5% o'sishi prognoz qilinmoqda [1]. Bu o'sish telekommunikatsiya infratuzilmasining takomillashuvi, smartfonlar tarqalishi va raqamli savodxonlikning ortishi bilan bog'liq. O'zbekistonda esa elektron tijorat aylanmasi 2023-yilda 34,2 trillion so'mni tashkil etib, 2022-yilga nisbatan 80% ga oshdi [2]. Respublikamizda internet foydalanuvchilar soni 31,5 milliondan oshdi, bu umumiy aholining qariyb 90% ini tashkil etadi [3]. Mazkur ko'rsatkichlar onlayn xizmatlar bozorining nafaqat global miqyosda, balki O'zbekiston miqyosida ham iqtisodiyotning lokomotivi bo'lib borayotganini ko'rsatadi. Raqamli transformatsiya jarayonlari davlat tomonidan qo'llab-quvvatlanayotgani va yosh avlodning innovatsiyalarga intilishi ushbu sohaning yanada kengayishi uchun mustahkam poydevor yaratmoqda. Xususan, 2022-2026-yillarga mo‘ljallangan Yangi O‘zbekistonning taraqqiyot strategiyasida raqamli iqtisodiyotni rivojlantirish ustuvor yo'nalishlardan biri sifatida belgilangan bo'lib, bu onlayn xizmatlar ko‘rsatish hajmini 2,5 barobarga oshirishni nazarda tutadi [4]. Mazkur mavzu bugungi kunda o'ta dolzarb ahamiyat kasb etmoqda, chunki onlayn xizmatlar bozori nafaqat iste'molchilar uchun qulaylik yaratish, balki biznes jarayonlarini optimallashtirish, yangi ish o'rinlari yaratish va kichik hamda o'rta biznes subyektlarining bozorga kirishini soddalashtirish orqali mamlakat iqtisodiy rivojlanishiga bevosita ta'sir ko'rsatadi. Raqamli iqtisodiyotning jadal o'sishi sharoitida onlayn xizmatlar bozori segmentini chuqur tahlil qilish, uning rivojlanish istiqbollarini belgilash, mavjud risklarni baholash va moliyaviy asoslash mexanizmlarini ishlab chiqish muhimdir. Ayniqsa, O'zbekiston sharoitida, bu sohadagi qonunchilik bazasini takomillashtirish, infratuzilmani rivojlantirish va raqamli savodxonlikni oshirish bo'yicha hal etilmagan masalalar mavjud bo'lib, bu borada ilmiy asoslangan tavsiyalar ishlab chiqish lozim. Shu bilan birga, mahalliy onlayn platformalarning jahon bozorida raqobatbardoshligini oshirish, kiberxavfsizlik masalalarini ta'minlash va tarmoq effektlaridan maksimal darajada foydalanish orqali innovatsion ekotizimni shakllantirish muhim vazifalardan hisoblanadi. Onlayn xizmatlar bozori va raqamli iqtisodiyotning nazariy asoslari hamda rivojlanish ...