KURS ISHI

KIRISH O‘zbekistonda 2023-yil yakunlari bo‘yicha maktab o‘quvchilarining o‘qish savodxonligi darajasi bo‘yicha o‘tkazilgan milliy tadqiqotlar natijalariga ko‘ra, 2-sinf o‘quvchilarining 35% ga yaqini matnni to‘liq tushunish, talqin qilish va undan asosiy ma’lumotlarni ajratib olishda qiyinchiliklarga duch kelishi aniqlangan [1]. PISA (Programme for International Student Assessment) va PIRLS (Progress in International Reading Literacy Study) kabi xalqaro tadqiqotlar natijalari ham o‘zbekistonlik o‘quvchilarning o‘qish savodxonligi bo‘yicha o‘rtacha ko‘rsatkichlardan pastroq ekanligini ko‘rsatmoqda, bu esa kelajakda oliy ta’limdagi muvaffaqiyat va kasbiy faoliyatga salbiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin [2]. Shu nuqtai nazardan, o‘quvchilarda o‘qish savodxonligini yoshlikdan, ayniqsa boshlang‘ich sinflarda samarali shakllantirish, ularning o‘quv jarayoniga bo‘lgan qiziqishini oshirish va matnni chuqur tushunish ko‘nikmalarini rivojlantirish orqali mazkur ko‘rsatkichlarni yaxshilash dolzarb vazifa hisoblanadi. O‘qish savodxonligi zamonaviy dunyoda shaxsning muvaffaqiyatli rivojlanishi uchun asosiy kompetensiyalardan biri bo‘lib, axborotni tushunish, tahlil qilish va uni kundalik hayotda qo‘llash imkonini beradi. Biroq, an’anaviy o‘qitish usullari ko‘pincha o‘quvchilarni passiv tinglovchi holatiga tushirib qo‘yadi va ularning matn bilan faol muloqotini cheklaydi. Ertaklar esa bolalar tasavvurini boyituvchi, ma’naviy-axloqiy qadriyatlarni singdiruvchi va nutq madaniyatini rivojlantiruvchi qimmatli didaktik materialdir. Shunday ekan, ertaklarni o‘qitishda interfaol metodlardan foydalanish orqali o‘quvchilarni o‘quv jarayoniga faol jalb etish, ularning tanqidiy fikrlash qobiliyatlarini rivojlantirish va o‘qish savodxonligi darajasini aniq miqdorda yaxshilash imkonini beradi imkoniyatlari mavjud. Ushbu kurs ishi aynan ana shunday yechimlarni izlashga qaratilgan bo‘lib, mavjud bo‘shliqlarni to‘ldirish va samarali o‘qitish strategiyalarini taklif qilishni maqsad qilgan. Mavzuning o‘rganilganlik darajasi bo‘yicha xalqaro miqyosda ko‘plab tadqiqotlar o‘tkazilgan. Masalan, J.Bruner (1960) konstruktivizm nazariyasini ishlab chiqib, o‘quvchilarning bilimlarni o‘z faoliyatlari orqali qurishini ta’kidlagan, bu esa interfaol o‘qitish metodlarining nazariy asosini tashkil etadi [5]. L.Vigotskiy (1978) ijtimoiy-madaniy rivojlanish nazariyasida o‘zaro hamkorlikning o‘quvchining kog ...